ดูตัวเลขเศรษฐกิจอย่างระวัง

วีรกร ตรีเศศ      มติชนสุดสัปดาห์ จันทร์ที่ 25  มิถุนายน 2544  ปีที่ 21  ฉบับที่ 1088  หน้า 24

"เศรษฐกิจ ปี 2544 ส่อแววทรุดชัด จีดีพี ไตรมาสแรกขยายตัว 1.8% คาดทั้งปีขยายตัว 2-3% ส่วนการส่งออก ไตรมาสแรกหดตัว 2% ทั้งปีคาดว่าส่งออกขยายตัวใกล้ศูนย์"

ข่าวจากสื่อ เมื่อเร็วๆ นี้ ดังที่เห็น ดูะไม่มีอะไรผิดปกตินัก ก็ฟังกันไป และก็วิพากษ์วิจารณ์กันสนุกปากต่อไป โดยไม่รู้ว่าข้อเท็จจริงข้างต้น มันตีกันยุ่งเหยิงอย่างไร

"จีดีพี" ที่อ้างถึงนั้นคือ GDP ซึ่งมาจาก  GROSS DOMESTIC PRODUCT หรือที่เรียกกันในภาษาไทยว่า ผลผลิตมวลรวมในประเทศ หมายถึงมูลค่ารวมของผลผลิตข้นสุดท้ายทั้งหมด ที่ผลิตขึ้นบนแผ่นดินไทยในช่วงเวลาหนึ่งปี (ซึ่งเท่ากับรายได้รวมทั้งหมด จากทุกกิจกรรมเศรษฐกิจ ที่ถูกกฎหมาย และผ่านการซื้อขายในตลาดบนแผ่นดินไทยในรอบหนึ่งปี)

GDP ต่างจาก GNP ที่ได้ยินบ่อยๆ ในอดีตดังนี้ การวัด GDP อยู่บนพื้นฐานของภูมิศาสตร์ โดยไม่สนใจว่า ใครจะเป็นผู้ผลิต หรือทำให้เกิดรายได้ (ไม่ว่า จีน ไทย ฝรั่ง ก็นับทั้งนั้น ตราบที่ผลิตบนแผ่นดินไทย) 

ส่วน GNP หรือ (GROSS NATIONAL PRODUT) นั้น อยู่บนพื้นฐานของสัญชาติ กล่าวคือ GNP นับเฉพาะรายไ้ หรือมูลค่าผลผลิต ที่ถูกทำให้เกิดขึ้น โดยหน่วยเศรษฐกิจสัญชาติไทยเท่านั้น

"จีดีพี" ในข่าวนี้ ในโลกยุคโลกาภิวัฒน์  GNP หมดความสำคัญไป เพราะมีการผลิตข้ามชาติกันมากมาย โดยแท้จริงแล้ว ในทางวิชาการ หมายถึง REAL GDP (GDP ที่แท้จริง) หรือ GDP วัด ณ ราคาคงที่ กล่าวคือ ใช้วิธีการทางสถิติแปรเปลี่ยน GDP (วัดตามราคาของปีปัจจุบัน)  ให้เป็น REAL GDP 

เหตุที่ต้องมีการเปลี่ยน GDP ให้เป็น  REAL GDP  ก็เพราะเวลาเราเปรียบเทียบตัวเลข GDP ของปีใดปีหนึ่ง เราอาจถูกหลอกลวงให้เห็นว่า มันมีมูลค่าเพิ่มสูงขึ้นมาก ทั้งนี้ เพราะราคาของสินค้าที่แปรผันสูงขึ้น ช่วยผลักดันให้มูลค่าสูง โดยที่แท้จริงแล้ว สินค้าที่เป็นหัวใจสำคัญที่เราสนใจนั้น อาจอยู่คงที่ หรือน้อยลงก็เป็นได้

เมื่อไม่ต้องการให้ถูกหลอกลวงโดยราคา ต้องการชนิดที่เมื่อเห็นตัวเลข GDP แล้วก็ต้องให้รู้ทันทีว่ามันสะ้อนของจริง คือสินค้าที่สร้างความพอใจให้เรา ดังนั้น จึงต้องแปร  GDP ตามราคาปัจจุบัน ให้เป็น REAL GDP  ดังที่ได้พูดถึงแล้ว

การเปลี่ยนแปลง GDP  ของปีใดให้เป็น REAL GDP ของปีเดียวกันด้วยวิธีสถิติ ก็คือการทำให้ราคาสินค้า ไม่เปลี่ยนแปลง ซึ่งทำได้โดยเอาราคาสินค้าของปีใดปีหนึ่ง ซึ่งยึดเป็นปีฐานมาใช้

ดังนั้น GDP  ของปีต่างๆ จึงถูกเปลี่ยน ให้เป็น REAL GDP ของปีนั้นๆ ถ้า REAL GDP ของปีหนึ่งสูงกว่าอีกปีหนึ่ง ก็บอกได้ทันทีว่า ได้มีการผลิตสินค้าซึ่งเป็นของจริงมากกว่า

พูดง่ายๆ ก็คือ REAL GDP คือ GDP ที่ราคาถูกจับใส่ตู้เย็นให้มันคงที่ (อัตราเงินเฟ้อไม่มาเกี่ยวข้องด้วย)

ตัวอย่างเช่น ถ้า REAL GDP ณ 31 ธันวาคม 2541 มีมูลค่าเท่ากับ 100 และ REAL GDP ณ 31 ธันวาคม 2542  มีมูลค่าเท่ากับ 110 ก็หมายถึงว่า ระหว่างปี 2541 และ 2542 เศรษฐกิจขยายตัวร้อยละ10

(หรือพูดอีกอย่างหนึ่งว่า อัตราการเจริญเติบโตของเศรษฐกิจระหว่าง 2 ปีนี้ เท่ากับร้อยละ 10 )

ก่อนที่จะกลับไปเรื่องความสับสน ของตัวเลขในข่าว ขอขยายความในเรื่องการขยายตัว หรือหดตัของเศรษฐกิจ (หรือมูลค่าการส่งออก ก็ตาม) ว่ามันมีอยู่ด้วยกันสองลักษณะ เหตุที่มันสับสันยุ่งเหยิงดังกล่าวแล้ว ก็เพราะไม่แยกสองลัษณะนี้ออกจากกันให้ชัดเจน

ลักษณะแรก เป็นการดูการขยายตัว (หดตัว) แบบต่อเนื่องตามช่วงเวลา อย่างที่เรียกว่า YEAR-TO-YEAR (YTY)  หรือ QUARTER-TO-QUARTER (QTQ)  หรือ MONTH-TO-MONTH (MTM) ซึ่งเป็นลักษณะที่มักเข้าใจกันโดยปกติ

ตัวอย่างเช่น ถ้าในไตรมาสแรก (ตัวเลขรวมของ 3 เดือนแรกของปี ) ของปีนี้ REAL GDP มีมูลค่าเท่ากับ 110 และ REAL GDP ของไตรมาส4 ของปีก่อนหน้า (ตัวเลขรวมของ 3 เดือนสุดท้ายของปี) มีมูลค่าเท่ากับ100 อย่างนี้เรียกว่า เศรษฐกิจขยายตัวแบบ  QTQ (ไตรมาส 4 ของปีก่อนถึงไตรมาส 1 ของปีนี้ ) ในอัตราร้อยละ 10

ตัวเลขอัตราการขยายตัวของเศรษฐกิจ หรืออัตราการขยายตัวของมูลค่าการส่งออก ที่อ้างอิงกันในข่าว เช่นขยายตัวร้อยละ 2-3 ของเศรษฐกิจ และที่ว่าขยายตัวใกล้ศูนย์ของมูลค่าการส่งออก ก็คือการเปรียบเทียบ ในลักษณะนี้นั่นเอง คือเปรียบเทียบระหว่างมูลค่าของปีก่อน กับปีนี้

อัตราการเปลี่ยนแปลงความสูง และน้ำหนักของมนุษย์ อัตราการเพิ่มขึ้นของความร่ำรวย อัตราการเพิ่มขึ้นของงบประมาณรายจ่าย อัตราการเพิ่มขึ้นของจำนวน สส. ฯลฯ ก็มักเป็นการเปรียบเทียบในลักษณะนี้

ลักษณะที่สอง เป็นการดูการเปลี่ยนแปลงของตัวแปร ในลักษณะที่เรียกว่า  QUARTER-ON-QUARTER (QOQ) หรือ  MONTH-ON-MONTH (MOM)  ซึ่งเป็นการเปรียบเทียบตัวแปรในช่วงเวลาเดียวกันของปีหนึ่งกับปีอื่น

ตัวอย่างเช่น ถ้าในไตรมาสแรก (ตัวเลขรวมของ 3 เดือนแรกของปี) ของปีนี้ REAL GDP มีมูลค่าเท่ากับ 110 และ REAL GDP ของไตรมาสแรกของปีก่อนเท่ากับ 220 ก็หมายความว่า เศรษฐกิจไตรมาสแรกของปีนี้ หดตัวเท่ากับร้อยละ 100 เมื่อเปรียบเทียบกับไตรมาสแรกของปีก่อน

การเปรียบเทียบในลักษณะนี้ มักกระทำกับ  REAL GDP หรือมูลค่าการส่งออก และมูลค่าการนำเข้า  เพื่อดูการเปลียนแปลง เพราะหากใช้การเปลี่ยนแปลงเวลาต่อเนื่อง หรือ  QTQ  ก็อาจถูกอิทธิพลของการเปลี่ยนแปลง "ปลอม" ที่เป็นผลพวงจากฤดูกาลได้

การเปลี่ยนแปลงแบบ QOQ  จะกำจัดอิทธิพลของฤดูกาลออกไป โดยเห็นกันชัดๆ ว่าในช่วงเวลาเดียวกัน ตัวแปรของปีนี้ เทียบกับปีก่อนอย่างไรในข่าวข้างต้น การขยายตัวของ "จีดีพี" ร้อยละ 1.8 และการหดตัวของการส่งออก ร้อยละ 2 ก็คือการเปรียบเทียบในลักษณะ QOQ นั่นเอง

จากตัวเลขนี้ ก็หมายความว่า ถ้า REAL GDP ของไตรมาสแรกของปีก่อนมีมูลค่าเท่ากับ 100 REAL GDP ของไตรมาสแรกของปีนี้ มีมูลค่าเท่ากับ 101.8  และถ้าการส่งออกของไตรมาสแรกขแงปีก่อนมีมูลค่าเท่ากับ 100

การส่งออก ของไตรมาสแรกของปีนี้ ก็มีมูลค่าเท่ากับ 98

คราวนี้ ถ้าลองกลับไปดูตัวเลขในข่าวข้างบน ก็จะเห็นความสับสนได้ชัดเจนขึ้น ตัวเลขเหล่านี้ ปนเปกัน ระหว่าง  QTQ (เปรียบเทียบช่วงเวลาต่อเนื่องกัน) และ QOQ  (เปรียบเทียบช่วงเวลาเดียวกันของปีนี้ กับปีก่อนหน้านี้)

การขยายตัวร้อยละ 1.8  ของเศรษฐกิจ และหดตัวร้อยละ 2 ของการส่งออกในไตรมาสแรกของปีนี้คือ QOQ  

เวลาใดก็ตาม ที่มีตัวเลขการขยายตัว หรือหดตัวของตัวแปรใดในเศรษฐกิจออกมา ถึงระวังเป็นอย่างยิ่งว่า ร้อยละที่อ้างถึงนั้นเป็น QTQ หรือ  QOQ ( หรือ MTM หรือ MOM) กันแน่ มิฉะนั้น อาจสับสนหรือถูกต้มได้ไม่ยากนัก

ในตัวอย่าง ตัวเลข REAL GDP ข้างต้น มูลค่า  REAL GDP ของไตรมาสแรกของปีนี้เท่ากับ 110 และมูลค่า  REAL GDP ของไตรมาสสุดท้ายของปีก่อน เท่ากับ 100  ดังนั้น เศรษฐกิจจึงเติบโตในอัตราร้อยละ 10 แบบ QTQ  แต่เมื่อไตรมาสแรกของปีก่อน REAL GDP มีมูลค่าเท่ากับ 220 ดังนั้น เศรษฐกิจในไตรมาสแรกของปีนี้ จึงขยายตัวในอัตราร้อยละ 100 แบบ QOQ! 

ย่อมต้องมีคนบอกว่า การโกหกมี 4 ระดับคือ โกหกปานกลาง โกหกมาก โกหกชิบ.. และตัวเลขที่ไม่เข้าใจอย่างแท้จริง