คอลัมน์ การบริหารงานและการจัดการองค์กร โดย ดร.มิชิตา จำปาเทศ รอดสุทธิ สถาบันการบริหารและจิตวิทยา Michita@ThaiBoss.com  ประชาชาติธุรกิจ  วันที่ 04 กันยายน พ.ศ. 2551 ปีที่ 32 ฉบับที่ 4033

ในการเปลี่ยนแปลงวัฒนธรรมองค์กร (corporate culture change) ค่านิยมหลัก (core value) เป็นแก่นสำคัญที่ทุกคนในองค์กรจะยึดถือ และปฏิบัติร่วมกันดังที่ผู้เขียนเคยเสนอวิธีเปลี่ยนแปลงวัฒนธรรมองค์กร ไว้ในบทความตอนที่ 24-26 ฉบับนี้จะขอเสนอกรณีตัวอย่างกระบวนการสร้างค่านิยมหลัก ของสำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ ซึ่งหน่วยงานทั้งภาครัฐและเอกชนสามารถเรียนรู้และปรับไปใช้ได้ เป็นตัวอย่างการสร้างค่านิยมได้เองโดยใช้ที่ปรึกษาน้อยที่สุด ประหยัดงบประมาณและได้เนื้อหาที่ตรงกับองค์กร

หลังจากที่ทางทีมงานรับผิดชอบขออนุมัติในหลักการจากผู้บริหารสูงสุดแล้วว่าจะดำเนินการเปลี่ยนแปลงวัฒนธรรมองค์กร ได้จัดตั้งคณะทำงานเพื่อเป็นแกนนำอย่างเป็นทางการในการดำเนินการเปลี่ยนแปลงต่อไป และได้เชิญผู้เขียนไปทำ workshop เพื่อสร้าง list ค่านิยมหลักที่ต้องการหรือค่านิยมพื้นฐานมาจำนวนหนึ่ง จากนั้นทางคณะทำงาน นำค่านิยมพื้นฐานมาจัดเรียงหมวด แล้วทำแบบสอบถามให้คนในองค์กรเลือกค่านิยมตามที่ต้องการ และคิดว่าเหมาะสมกับองค์กร วิธีการนี้ก็คือการทำวิจัยชนิดหนึ่งที่มีกลุ่มประชากรเป็นพนักงาน หรือข้าราชการภายในองค์กรของเรา กรณีนี้ทางสำนักปลัดส่งให้กับข้าราชการทุกคนกว่า 3 พันคนในหน่วยงานได้เลือก นับว่าเป็นการกระจายให้ทุกคนได้มีคำส่วนร่วมแสดงความคิดเห็นได้แท้จริง นอกจากจะได้ข้อมูลจากคนในองค์กรแล้ว ยังเป็นการรณรงค์แจ้งข่าวไปในตัวว่าทางองค์กรกำลังจะมีการเปลี่ยนแปลงองค์กรแล้วด้วย

จากผลการสำรวจหาค่านิยมขององค์กร คณะทำงานนำผลสำรวจมาวิเคราะห์จัดหมวดหาค่านิยมที่เด่นที่สุดไม่เกิน 8 ตัว มาจัดเรียงและพยายามหาคำแทนหมวดนั้นๆ เพื่อให้คนจำได้ง่ายขึ้น เหตุผลที่ไม่เกิน 8 ตัวเพื่อการจำได้แม่นยำขึ้นใจ อันที่จริงตามหลักการศึกษาทั่วไป คนเราจะจำได้ประมาณ 3-7 หน่วย พอเกินจากนี้ก็เริ่มจะเบลอๆ แล้ว จึงเสนอให้ร้อยคำเป็นที่ทำให้จำได้ ข้อควรระวังคือ อย่าร้อยเรียงคำกันเสียจนความเข้มข้นของเนื้อหาหายไป ทางออกหนึ่งที่ดีคือในคำนิยามของแต่ละค่านิยม เราควรใส่เนื้อหาค่านิยมที่ถูกรวบรวมจัดหมวดหมู่ให้ครบถ้วนคล้ายๆ การตั้งคำนิยามตอนเราทำวิจัยกันนั้นเอง ทางสำนักปลัดได้คำเก๋ไก๋จากการก่ายหน้าผากคิดหลายตลบของทีมงานออกมาเป็น TEAM WINS ดังภาพ เท่านี้องค์กรก็พร้อมที่จะถ่ายทอดเผยแพร่ให้ค่านิยมนี้กระจายเข้าไปในความคิด ในพฤติกรรมของคน ในองค์กรแต่ละคน

หลายองค์กรที่รู้จักชื่อวัฒนธรรมองค์กร อยากสร้างบ้างแต่ไม่มั่นใจว่าจะคุ้มหรือไม่ หรือห่วงเรื่องงบประมาณ จะลองเริ่มสร้างค่านิยมเองแบบนี้ดูบ้างก็ได้นะคะ สงสัยอย่างไรยินดีตอบโดยไม่คิดค่าใช้จ่ายนะคะ

หน้า 42