เรื่องเล่าจากโค้ช : อภิวุฒิ พิมลแสงสุริยา กรุงเทพธุรกิจ วันจันทร์ที่ 01 กันยายน พ.ศ. 2551

เด็กรุ่นใหม่ส่วนใหญ่จะเรียนจบด้วยวุฒิการศึกษาสูง หลายคนเริ่มทำงานก็ได้เป็นหัวหน้าเลย

"คุณเกษม" ลูกค้าคนใหม่ที่ผมได้เข้าไป "โค้ช" เป็นครั้งแรก เขาเป็นผู้บริหารหนุ่มที่เพิ่งได้รับปริญญาเอกหมาดๆ ซึ่งก่อนไปเรียนต่อปริญญาเอก เขาทำงานที่องค์กรแห่งหนึ่งเป็นเวลา 4 ปี และเป็นที่แรกที่เดียวของชีวิตการทำงาน

ปัญหาที่เขาถามผมคือ "ผมเป็นผู้บริหารที่มีอายุน้อยที่สุดในบริษัท ฝ่ายที่ผมต้องดูแลมีคน 40 กว่าคน และ 1 ใน 5 มีอายุมากกว่าผมมากบางคนอายุเกือบ 50 ไม่แน่ใจว่าจะดูแลคนกลุ่มนี้อย่างไร"

ผมยิ้มกับเขาเพราะเห็นใจ ปัญหานี้พบได้เยอะมากหลายคนไม่แน่ใจว่าควรจะทำอย่างไรดี ขณะที่บางคนอาจมองว่าไม่ใช่ปัญหาใหญ่โต ใช้อำนาจพร้อมทั้งความรู้ที่ตนเองมี (เรียนสูงกว่า) มาข่ม ซึ่งที่สุดมักจบไม่ค่อยสวยนัก

คำแนะนำก็คือ "อย่าอวดความรู้" ผมไม่เถียงว่าในภาคทฤษฎีแล้วคุณเกษมย่อมมีความรู้มากกว่า แต่ภาคปฏิบัติคนที่ทำงานมานานกว่าย่อมชำนาญในงานที่ทำ การที่ไปอวดรู้กับเขานอกจากจะโดนเขม่น แล้วอาจสร้างความอับอาย และลดความน่าเชื่อถือให้กับตัวเราเองก็ได้

"ถ้าเขาถามคำถาม กึ่งๆ ลองดีกับผมล่ะ จะให้ผมทำอย่างไร ถ้าผมไม่ตอบปัญหาเขา ผมก็คงหมดความน่าเชื่อถือเหมือนกัน?"

ก็ถามเขากลับไปซิครับว่า "แล้วโดยปกติ ถ้าเกิดปัญหาเช่นนี้ขึ้น พี่ทำอย่างไร" เพราะถ้าเขาถามคำถามเพื่อลองภูมิคุณ (ซึ่งไม่มีภูมิให้ลอง) ไม่เป็นการฉลาดเลยถ้าพยายามแสดงภูมิ ยอมรับกับตัวเอง (แต่ไม่ต้องบอกเขา) ว่าคุณไม่รู้ แล้วให้เขาแสดงภูมิของเขา เพราะคนพวกนี้เวลาถามคำถามประเภทลองภูมิ ส่วนใหญ่เขามีคำตอบอยู่ในใจแล้ว

และถ้าคำตอบของเขาโอเคก็ยกความดีแล้วให้เขานำไปปฏิบัติ แต่ถ้าคิดว่าไม่ใช่คุณก็ให้ความเห็นเพิ่มเติม แต่อย่าหักหน้าเขาการพูดว่า "ผมมีความเห็นแตกต่าง" ฟังดูดีกว่า "ผมไม่เห็นด้วย"

ควรเปิดโอกาสให้เขาแสดง "ภูมิ" ในโอกาสอื่นๆ ด้วย เช่น ขอความคิดเห็นในเชิงปรึกษาจากเขาเวลาต้องวางแผน หรือให้เขาเป็นพี่เลี้ยงหรือเป็นโค้ชให้กับน้องที่เข้ามาใหม่ในฝ่าย

ถัดมาเป็นเรื่องของ "การซื้อใจ" เพราะการขึ้นมาเป็นหัวหน้าใหม่ๆ มักร้อนวิชา อยากปรับโน่นเปลี่ยนนี่ เพราะต้องการสร้างผลงาน แต่ถ้าคุณปรับเร็วไปอาจสร้างความรู้สึกต่อต้านและไม่ไว้ใจให้เกิดขึ้น

จึงต้องเข้าไปเรียนรู้ระบบงานที่เป็นอยู่ "ถาม" กับ "ฟัง" ให้มากๆ พูดให้น้อยๆ จากนั้นมองหาโอกาสปรับเปลี่ยนบางอย่าง ที่จะช่วยให้พนักงานทำงานได้สะดวกขึ้น ให้พวกเขารู้สึกว่าตั้งแต่คุณเข้ามาชีวิตพวกเขาก็ดีขึ้น

"หลังจากผมซื้อใจพวกเขาได้แล้ว จึงค่อยหาทางปรับเปลี่ยนเรื่องอื่นๆ ต่อไปใช่ไหมครับ" คุณเกษมถามต่อ

ถูกต้องครับเพราะหากพวกเขาเริ่มไว้ใจและเข้าใจคุณมากขึ้น การปรับเปลี่ยนจะง่ายขึ้น แต่คนไทยอย่างไรก็ยังยึดถือ ความอาวุโสอยู่ ฐานะที่เป็นเด็กกว่าถึงแม้จะเป็นหัวหน้า ก็ควรให้ "เกียรติ" แต่อย่าให้ "อภิสิทธิ์" พวกเขา

การไม่ให้อภิสิทธิ์หมายถึง ถ้าเขามาสายต้องเรียกมาตักเตือนเหมือนพนักงานคนอื่น ๆ ส่วนการให้เกียรติ เช่น การไม่สั่งงานและไม่ตำหนิต่อหน้าคนอื่น ถามความคิดเห็นของเขาหรือขอร้องแทนการสั่ง

สุดท้ายเป็นอะไรที่ง่ายมาก ลองเรียกพวกเขาว่า "พี่" แทนคำว่า "คุณ" สิครับ คนไทยยังไงก็ต้องการใกล้ชิดสนิทกัน