รายงาน : ดอน นาครทรรพ สุรัช แทนบุญ สรา ชื่นโชคสันต์ ธนาคารแห่งประเทศไทย กรุงเทพธุรกิจ วันจันทร์ที่ 01 กันยายน พ.ศ. 2551

จุดประสงค์สำคัญของการดำเนินนโยบายการเงินภายใต้กรอบเป้าหมายเงินเฟ้อ คือการรักษาเสถียรภาพด้านราคา เพื่อให้เศรษฐกิจในระยะยาวขยายตัวสอดคล้องกับผลผลิตตามศักยภาพ (Potential Output)

เมื่อกล่าวถึงโดยทั่วไป ผลผลิตตามศักยภาพหมายถึงระดับผลผลิตสูงสุดที่ระบบเศรษฐกิจสามารถผลิตได้อย่างยั่งยืน โดยใช้ทรัพยากรที่มีอยู่ทั้งหมดอย่างเต็มที่ ดังนั้น ผลผลิตตามศักยภาพในที่นี้จะถูกกำหนดโดยปัจจัยการผลิต (แรงงานและทุน) และเทคโนโลยี (ประสิทธิภาพในการนำแรงงานและทุนที่มีอยู่มาใช้ในกระบวนการผลิต)

สำหรับในแง่ของการดำเนินนโยบายการเงิน ผลผลิตตามศักยภาพหมายถึงระดับผลผลิตที่ระบบเศรษฐกิจ สามารถผลิตได้โดยไม่สร้างแรงกดดันต่อภาวะเงินเฟ้อ นิยามนี้สอดคล้องกับนิยามเบื้องต้น หากแต่กล่าวในบริบท ของนโยบายการเงิน ที่มุ่งเน้นที่การรักษาเสถียรภาพด้านราคา ผ่านการดูแลอัตราเงินเฟ้อ ให้อยู่ในระดับต่ำและไม่ผันแปรจนเกินไป กล่าวคือ หากผลผลิตที่เกิดขึ้นจริงสอดคล้องกับผลผลิตตามศักยภาพ การใช้ทรัพยากรในการผลิตก็จะเป็นไปอย่างพอดีโดยไม่สร้างแรงกดดันต่อระดับราคา หากผลผลิตที่เกิดขึ้นจริง สูงกว่าผลผลิตตามศักยภาพ การใช้ทรัพยากรในกระบวนการผลิตจะเริ่มตึงตัว (เช่น ลูกจ้างต้องทำงานล่วงเวลา เครื่องจักรต้องทำงานเกินกำลังการผลิต) ทำให้ต้นทุนการผลิตปรับสูงขึ้นและสร้างแรงกดดันต่อภาวะเงินเฟ้อในที่สุด

ความแตกต่างในระยะสั้นระหว่างผลผลิตที่เกิดขึ้นจริงกับผลผลิตตามศักยภาพ (หรือที่รู้จักในชื่อของ Output Gap) จึงเป็นเครื่องชี้สำคัญของแรงกดดันต่อระดับราคา โดยสรุปแล้ว หาก Output Gap เป็นบวกในขณะที่ปัจจัยอื่นๆ คงที่ นั่นก็หมายความว่าอัตราเงินเฟ้อมีแนวโน้มที่จะเร่งสูงขึ้น ดังนั้น ความเข้าใจเกี่ยวกับผลผลิตตามศักยภาพ และการประเมินระดับศักยภาพของเศรษฐกิจไทยจึงเป็นสิ่งสำคัญในการดำเนินนโยบายการเงินภายใต้กรอบเป้าหมายเงินเฟ้อ

อย่างไรก็ดี ผลผลิตตามศักยภาพเป็นตัวแปรที่ไม่สามารถวัดได้โดยตรง หากแต่ต้องประยุกต์ทฤษฎีเศรษฐศาสตร์ต่างๆ อาศัยแบบจำลองที่ตั้งอยู่บนสมมติฐาน อิงข้อมูลที่อาจมีความคลาดเคลื่อนในการจัดเก็บ ประกอบกับการใช้ดุลยพินิจ ในการประเมินภาวะเศรษฐกิจ ดังนั้น ความไม่แน่นอนของการประเมินศักยภาพ การขยายตัวของเศรษฐกิจ จึงเป็นสิ่งที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ ซึ่งจะมีนัยต่อการกำหนดนโยบายการเงินที่เหมาะสมต่อไป

บทความนี้ศึกษาแนวทางในการดำเนินนโยบายการเงินภายใต้ภาวะที่ความไม่แน่นอน ของการประเมินศักยภาพ การขยายตัวของเศรษฐกิจไทย มีแนวโน้มเพิ่มสูงขึ้น จากความผันผวนของสภาพแวดล้อมทางเศรษฐกิจ และการเงินโลกในปัจจุบัน โดยกรอบของการศึกษาจะเน้นที่การสร้างความเข้าใจเกี่ยวกับผลผลิตตามศักยภาพของเศรษฐกิจ วิธีต่างๆ ที่ใช้ในการประมาณการ ปัญหาและที่มาของความไม่แน่นอนในการวัดศักยภาพผลผลิตของเศรษฐกิจ และแนวทางในการจัดการกับปัญหาดังกล่าวทั้งในทางทฤษฎีและปฏิบัติ รวมถึงนัยต่อการดำเนินนโยบายการเงิน ภายใต้ความไม่แน่นอนดังกล่าว เพื่อให้การรักษาเสถียรภาพด้านราคา เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพมากที่สุด

บทวิจัย "ความไม่แน่นอนของระดับศักยภาพการผลิตกับการดำเนินนโยบายการเงิน "เป็นส่วนหนึ่งของบทความในการสัมมนาทางวิชาการประจำปี 2551 ของธนาคาร

แห่งประเทศไทย โดยจะจัดขึ้นที่โรงแรม Centara Grand at Central World, กรุงเทพฯ ในวันที่ 3-4 กันยายน 2551 ข้อคิดเห็นที่ปรากฏในบทความนี้เป็นความเห็นส่วนตัวของคณะผู้เขียนโดยเฉพาะ ซึ่งไม่จำเป็นต้องสอดคล้อง กับนโยบายของธนาคารแห่งประเทศไทย