บ้านเขาเมืองเรา : ดร.ไสว บุญมา  กรุงเทพธุรกิจ  วันศุกร์ที่ 04 มกราคม พ.ศ. 2551

ในช่วงที่เมืองไทยเดินเข้าสู่โค้งสุดท้ายของการหาเสียงเลือกตั้งเมื่อวันที่ 23 ธันวาคมที่ผ่านมา ข่าวการเมืองภายในประเทศเข้มข้น จนกลบข่าวการเมืองในละตินอเมริกาเสียเกือบหมด ทั้งที่มีเรื่องสำคัญเกิดขึ้นที่นั่นหลายเรื่อง อาร์เจนตินา ซึ่งมักปรากฏตามหน้าสื่อบ่อยกว่าประเทศใดในกลุ่มละตินอเมริกา เนื่องจากเป็นที่มาของนโยบายประชานิยม ได้ประธานาธิบดีคนใหม่ ผู้มิใช่ใครอื่นนอกจากภรรยาของประธานาธิบดีคนที่เพิ่งหมดอำนาจ

เหตุการณ์ก่อนการเลือกตั้งในประเทศนั้นที่ยังถกเถียงกันมาจนทุกวันนี้ ได้แก่ มีคนขนเงินสดเกือบ 1 ล้านดอลลาร์ ไปบนเครื่องบินที่บินจากเวเนซุเอลาถึงอาร์เจนตินา มีผู้สันนิษฐานว่าประธานาธิบดีฮูโก ชาเวซ ของเวเนซุเอลา ส่งเงินนั้นไปสนับสนุนการหาเสียงในช่วงสุดท้ายของภรรยาประธานาธิบดีอาร์เจนตินา

เมื่อเรื่องแดงขึ้นมา เกิดการกล่าวหาว่ามีผู้เสนอเงิน 2 ล้านดอลลาร์ เพื่อปิดปากผู้ซึ่งรู้ที่มาของเงินนั้น ตอนนี้เรื่องยังอยู่ในกระบวนการของศาลยุติธรรม หลังการเลือกตั้งแต่ก่อนเข้ารับตำแหน่งของประธานาธิบดีคนใหม่ ศาลอาร์เจนตินาตัดสินจำคุกอดีตนายทหารและตำรวจ 8 คน เป็นเวลา 20-25 ปี โทษฐานละเมิดสิทธิมนุษยชนของชาวอาร์เจนตินา ซึ่งต่อต้านรัฐบาลเผด็จการในช่วงปี 2519-2526

ทางด้านเวเนซุเอลา ซึ่งตอนนี้มีเงินไหลเข้าจำนวนมากจากการขายน้ำมัน ประธานาธิบดีฮูโก ชาเวซ บริหารประเทศมาเป็นเวลากว่า 8 ปี เขาต้องการอยู่ในตำแหน่งต่อไป จึงเสนอให้ชาวเวเนซุเอลาแก้ไขรัฐธรรมนูญ โดยยกเลิกการจำกัดเวลาในการอยู่ในตำแหน่งของประธานาธิบดี แต่ชาวเวเนซุเอลาส่วนใหญ่มองเห็นความไม่ชอบมาพากล ของประธานาธิบดีชาเวซ ผู้ใช้มาตรการแนวเผด็จการเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ จึงลงคะแนนค้านการแก้ไขรัฐธรรมนูญ เป็นอันว่าประธานาธิบดีชาเวซจะต้องลงจากเก้าอี้เมื่อดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีครบสมัยในปี 2556

หันไปทางบราซิล ซึ่งมีประธานาธิบดีเป็นอดีตผู้นำกรรมกร ข่าวใหญ่ได้แก่การลาออกจากตำแหน่งของประธานวุฒิสภา เมื่อต้นเดือนธันวาคม หลังจากต่อสู้กับข้อกล่าวหามาเป็นเวลาหลายเดือน นั่นคือ เขาขอร้องให้ตัวแทนของบริษัทก่อสร้าง ส่งเสียลูกของอดีตเมียน้อยของเขา นอกจากนั้นเขายังถูกกล่าวหาว่าตั้งบริษัทบังหน้าขึ้นมาซื้อสถานีวิทยุ และหนังสือพิมพ์ในรัฐของตนเอง และจ้างคนไปขุดค้นหาภูมิหลังของสมาชิกวุฒิสภา เพื่อนำข้อมูลมาใช้เป็นโคลนสำหรับสาดผู้ที่อยู่ตรงข้ามกับเขาอีกด้วย

ในเปรู ศาลตัดสินจำคุกอดีตประธานาธิบดีอัลเบอร์โต ฟูจิโมริ เป็นเวลา 6 ปี และปรับเป็นเงินราว 134,900 ดอลลาร์ เปรูเคยเป็นข่าวบ่อยๆ ในสมัยรัฐบาลที่ผ่านมา เนื่องจากรัฐบาลนั้นเริ่มเจรจาเรื่องเปิดเขตการค้าเสรีกับเปรู และนำความคิดของชาวเปรูมาใช้โดยบอกคนไทยว่า มันจะแก้ปัญหาความยากจนได้ทันที นั่นคือ ความคิดเรื่องการแปลงสินทรัพย์เป็นทุน หรือเสกกระดาษเป็นทอง ของเฮอนานโด เดอ โซโต

เนื่องจากความคิดนั้น มิได้วางอยู่บนฐานทางวิชาการที่ถูกต้อง มันจึงแก้ปัญหาความยากจนไม่ได้ ไม่ว่าจะในเมืองไทย หรือในเปรูเอง (เพราะอะไร แนวคิดนี้จึงแก้ปัญหาความยากจนไม่ได้ มีคำอธิบายอยู่ในบทที่ 9 ของหนังสือเรื่อง "คิดนอกคอก ทำนอกคัมภีร์") ศาลสั่งจำคุกและปรับอดีตประธานาธิบดีฟูจิโมริในฐานลุแก่อำนาจ แต่ยังไม่ได้ตัดสินอีก 3 คดี ซึ่งขณะนี้ยังอยู่ในกระบวนการยุติธรรม นั่นคือ คดีฉ้อฉล ลักพาตัว และฆาตกรรมประชาชน ในขณะที่เขาดำรงตำแหน่งประธานาธิบดี เป็นไปได้ว่าเขาจะถูกจำคุกเพิ่มอีกถึง 30 ปี ในแต่ละคดีที่ศาลกำลังพิจารณา

อาจเป็นที่ทราบกันดีแล้วว่าการเมืองของประเทศในกลุ่มละตินอเมริกา ล้มลุกคลุกคลานมาเป็นเวลาเกือบ 2 ศตวรรษ ทหารกับรัฐบาลพลเรือนผลัดกันบริหารประเทศ พลเรือนที่มาจากการเลือกตั้ง มักไม่ต่างกับทหารซึ่งมีทั้งการลุแก่อำนาจ การละเมิดสิทธิมนุษยชน การฉ้อฉลในหมู่ผู้นำ การใช้หลักเศรษฐกิจผิดๆ และการใช้นโยบายประชานิยม ซึ่งนำไปสู่ความแตกแยกร้ายแรงในสังคมและวิกฤติเศรษฐกิจบ่อยๆ

ประเทศเหล่านั้นล้วนรอจุดพลิกผันซึ่งจะเป็นการเริ่มเดินเข้าสู่ทางพัฒนาอย่างมั่นคง เช่นเดียวกับชิลี จุดพลิกผันของชิลีเกิดขึ้นเมื่อปี 2531 เมื่อชาวชิลีส่วนใหญ่ลงมติไม่ยอมรับการอยู่ในตำแหน่งต่อไปของผู้นำเผด็จการ ในแนวเดียวกันกับที่ชาวเวเนซุเอลาทำเมื่อเดือนธันวาคมที่แล้ว หลังจากเกิดจุดพลิกผัน กระบวนการยุติธรรมของชิลีตอกย้ำความต้องการของชาวชิลีส่วนใหญ่ ด้วยการดำเนินคดีผู้นำเผด็จการคนนั้น ฐานละเมิดสิทธิมนุษยชน และฉ้อฉลขณะดำรงตำแหน่ง แต่เขาเสียชีวิตเมื่อปลายปี 2549 ก่อนที่ศาลจะมีคำตัดสิน

เหตุการณ์ในอาร์เจนตินา เวเนซุเอลา บราซิลและเปรู จะนำไปสู่จุดพลิกผันเช่นเดียวกันกับในชิลีหรือไม่คงต้องรอดูไปอีกหลายปี ในอาร์เจนตินาต้องรอดูว่าประธานาธิบดีคนใหม่จะทำอะไรต่อไปหรือไม่กับผู้ที่ถูกศาลตัดสินจำคุก ถ้าเขาให้อภัยโทษแก่ผู้กระทำผิดดังที่เคยเกิดขึ้นในสมัยก่อนแล้ว ชาวอาร์เจนตินารับไม่ได้ ความวุ่นวายอาจเกิดขึ้น

ในเวเนซุเอลา ประธานาธิบดีชาเวซจะอยู่ในตำแหน่งต่อไปได้อีก 6 ปี ก่อนถึงวันที่เขาจะก้าวลงจากตำแหน่ง อาจมีการเปลี่ยนแปลงด้วยการใช้วิธีนอกรัฐธรรมนูญ หรือชาวเวเนซุเอลาส่วนใหญ่อาจเปลี่ยนใจยอมให้แก้ไขรัฐธรรมนูญ จากการเอาใจของรัฐบาล ซึ่งมีเงินใช้แทบไม่อั้นในตอนนี้ก็ได้ ในบราซิล การแสดงมารยาททางการเมือง ด้วยการลาออกจากตำแหน่งของประธานวุฒิสภา อาจชี้บ่งว่าบราซิลเดินเข้ายุคใหม่ทางการเมืองอย่างจริงจังแล้ว แต่ก็ต้องดูต่อไปว่าอะไรจะเกิดขึ้น เพราะเขายังไม่ได้ลาออกจากการเป็นสมาชิกวุฒิสภา

เหตุการณ์ในเปรู อาจเป็นจุดพลิกผันสำคัญยิ่งเช่นเดียวกับในเกาหลีใต้ ซึ่งเมื่อปี 2539 ศาลสั่งจำคุกอดีตประธานาธิบดี 2 คน ฐานฉ้อฉลและลุแก่อำนาจ ตามรายงานข่าวชาวเปรูจำนวนมากยังนิยมชมชอบอดีตประธานาธิบดีฟูจิโมริ ฉะนั้นการพลิกผันทางคดียังมีโอกาสเกิดขึ้นได้ ซึ่งจะยังผลให้เปรูตกอยู่ในวังวนเดิม

ขณะนี้เมืองไทยกำลังอยู่ในระหว่างทางสองแพร่งคล้ายเปรู สิ่งที่จะเกิดขึ้นต่อไปในช่วงหนึ่งถึงสองปีข้างหน้า จะชี้ว่าคนไทยเลือกเดินทางไหนระหว่างทางแรกที่ชาวชิลีและชาวเกาหลีใต้เลือกเดิน กับทางหลัง อันเป็นทางแห่งความฉ้อฉลและแสวงหาผลประโยชน์เพื่อตนเอง และพวกพ้องของนักการเมือง

หากมีการฟอกตัวคนทำชั่วในระหว่างเป็นผู้บริหารประเทศ เช่นเดียวกับประธานาธิบดีฟูจิโมริแล้ว คนไทยส่วนใหญ่ยอมรับ นั่นหมายความว่า สังคมไทยเลือกเดินทางหลัง ซึ่งจะยังผลให้เมืองไทยตกอยู่ในวังวนของความด้อยพัฒนา ในแนวเดียวกันกับประเทศในกลุ่มละตินอเมริกาเป็นส่วนใหญ่ต่อไปอีกนาน