ภูมิคุ้มกันคอร์รัปชัน : กมล กมลตระกูล ศูนย์วิจัยธรรมาภิบาล มหาวิทยาลัยราชภัฏจันทรเกษม  กรุงเทพธุรกิจ  วันจันทร์ที่ 29 ตุลาคม พ.ศ. 2550

การที่คณะรัฐมนตรี (ครม.) มีมติเห็นชอบ พ.ร.บ.การประกอบธุรกิจค้าปลีก ค้าส่ง เมื่อต้นเดือนนี้ และจะมีการหารือกับทางสมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งชาติ (สนช.) ต่อไปนั้น เข้าตำรา "กว่าถั่วจะสุกงาก็ไหม้"

ทั้งนี้ เพราะว่าห้างค้าปลีกยักษ์ทั้งของไทยและต่างประเทศ ได้สยายสาขาจนเกือบเต็มพื้นที่ของประเทศแล้ว โดยเฉพาะได้มีการขออนุญาต ได้รับใบอนุญาต และลงมือก่อสร้างไปแล้วอีกนับจำนวนสาขาไม่ถ้วน ซึ่ง พ.ร.บ.ฉบับนี้จะไม่มีผลบังคับย้อนหลัง

การขยายตัวของห้างค้าปลีกยักษ์ ในขณะนี้ได้ขับให้ร้านโชห่วยต้องเลิกกิจการ คิดเป็นสัดส่วน 40% ในจำนวนนี้กว่าครึ่งหนึ่งปิดตัวเอง และอีกครึ่งหนึ่งหันไปทำธุรกิจอื่น ชนชั้นกลาง และผู้ประกอบการรายย่อย ซึ่งเปรียบเสมือนเส้นเลือดที่หล่อเลี้ยงระบบเศรษฐกิจได้ถูกทำลายไปเกือบสิ้นเชิง

นอกจากนี้ การที่ห้างค้าปลีกยักษ์มักเปิดชนกับตลาดสดซึ่งเป็นทั้งวิถีชีวิต วัฒนธรรมของชุมชน และแหล่งค้าขายของคนยากคนจน ชาวบ้าน และชาวสวนรายย่อย คนไทยตาดำๆ นับล้านคนเหล่านี้กำลังรอวันหายนะ และลูกหลานของเขาก็อาจจะไม่มีทางเลือก นอกจากการเป็นอาชญากร

ในขณะที่ประเทศในแถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ดังเช่น มาเลเซีย อินโดนีเซีย ฟิลิปปินส์ และเวียดนาม ต่างควบคุมการขยายสาขาของห้างค้าปลีกต่างชาติ เพื่อปกป้องผู้ประกอบการในชาติ มีเพียงไทยเท่านั้นที่ปล่อยอิสระ

สยามเมืองยิ้ม กลายเป็นสวรรค์ของนักลงทุนต่างชาติ แต่ผู้ประกอบการไทยกลับยิ้มไม่ออก เพราะถูกทุนที่ใหญ่กว่ารังแกได้อย่างเสรี โดยรัฐไม่ยอมก้าวเข้ามาปกป้อง

นายเจฟฟ์ อดัมส์ ประธานกรรมการบริหาร เทสโก้ โลตัส ประเทศไทย ยอมรับว่า เทสโก้เป็นโมเดิร์นเทรดที่ครองอันดับหนึ่งในไทย และเทสโก้ในไทยมียอดขายเป็นอันดับ 2 ของเทสโก้ในต่างประเทศ

เทสโก้ไต่ทะยานขึ้นเป็นบริษัทร่ำรวยที่สุดอันดับสี่ของโลกในชั่วพริบตา ด้วยยอดขายรวมทั่วโลก 79,978 ล้านดอลลาร์ ที่น่าตกใจคือยอดขายนี้มาจากไทยมากถึงร้อยละ 37

ข้อมูลจากกระทรวงพาณิชย์ ระบุว่า เมื่อปี 2544 เทสโก้ โลตัส มีสาขาในไทยเพียง 33 สาขา ส่วนเทสโก้ โลตัส เอ็กซ์เพรส มีเพียง 2 แห่ง แต่เมื่อถึงปี 2549 เทสโก้ โลตัส ขยายสาขาเพิ่มเป็น 91 แห่ง (ใน 72 จังหวัด) ขณะที่โลตัส เอ็กซ์เพรส ได้เพิ่มสาขาเป็น 200 แห่ง และในปี 2550 ยังตั้งเป้าเพิ่มอีก 118 แห่ง และ 300 แห่งตามลำดับ

ยอดขายของเทสโก้ ได้ไต่อันดับเพิ่มสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว โดยปี 2543 มียอดขาย 33,340 ล้านบาท, ปี 2544 มียอดขาย 45,087 ล้านบาท, ปี 2545 ยอดขาย 54,340 ล้านบาท, ปี 2546 ยอดขาย 64,695 ล้านบาท และปี 2547 ยอดขาย 72,736 ล้านบาท

ด้วยเทคนิคการทำบัญชีที่ซับซ้อน มูลค่าข้างต้นนี้ถูกดูดส่งกลับไปเลี้ยงประเทศเมืองแม่ของห้างเหล่านี้เกือบทั้งหมด ไม่ต้องเสียภาษีให้ท้องถิ่น ยอดขายสูงแต่กลับทำตัวเลขกำไรต่ำ เพราะมีวิธีหักค่าใช้จ่ายสารพัด รายได้ทางอ้อม ก็ไม่นำมารายงานในผลประกอบการ

สมาคมผู้ค้าปลีกไทย ระบุว่า ส่วนแบ่งการตลาดของค้าปลีกสมัยใหม่ ในปี 2549 มีมูลค่าหรือยอดขายรวม 4.8 แสนล้านบาท หรือคิดเป็น 34.2% ของมูลค่าทางธุรกิจการค้าปลีกค้าส่งรวมทั้งหมดประมาณ 1.4 ล้านล้านบาท โดยจำนวนลูกค้าของธุรกิจค้าปลีกสมัยใหม่ตกประมาณ 80 ล้านรายต่อเดือน (นับจากจำนวนใบเสร็จ)

รัฐบาลขิงแก่มัวแต่มะงุมมะงาหรา ไม่สนใจปัญหาของชนชั้นกลางและชนชั้นล่าง จึงได้ปล่อยให้สถานการณ์เลวร้ายมาถึงขั้นนี้

กลุ่มผู้ประกอบการหลายสิบจังหวัดที่ได้รับผลกระทบ หวังที่จะได้รับความเป็นธรรมจากฝ่ายตุลาการ เพราะว่าพึ่งอำนาจฝ่ายบริหารไม่ได้แล้ว จึงยื่นฟ้องแต่กลับถูกศาลสั่งยกฟ้อง โดยอ้างว่าไม่ใช่ผู้เสียหาย จึงไม่รู้จะหันหน้าไปพึ่งใครอีกแล้ว

นี่คือ สถานการณ์ความเป็นจริงอันเจ็บปวดของเจ้าของประเทศครับ