มองมุมใหม่ : รศ.ดร.พสุ เดชะรินทร์ pasu@acc.chula.ac.th  กรุงเทพธุรกิจ  วันอังคารที่ 09 ตุลาคม พ.ศ. 2550

จากหัวข้อบทความในสัปดาห์นี้ ท่านผู้อ่านบางท่านอาจจะสงสัยนะครับว่า Leader กับ Manager นั้นต่างกันอย่างไร? ท่านผู้อ่านอาจจะเริ่มต้นจากการสังเกตรอบๆ ตัวท่านผู้อ่านนะครับ ว่าบรรดาผู้บริหารระดับกลาง และระดับสูงในองค์กรของท่านเป็น Manager หรือ Leader?

เราจะสังเกตเห็นผู้บริหารหลายๆ ท่าน ที่ดูแล้วก็มีการศึกษาที่ดี ผ่านประสบการณ์ต่างๆ มาก็มาก เวลาพูดคุยก็ดูเป็นคนที่มีความคิดที่ดี แต่พอถึงคราวต้องตัดสินใจ หรือเปลี่ยนแปลงกลับยึดติดกับของเดิมๆ ที่ทำมาตลอด ไม่ยอม ไม่กล้า และไม่พร้อมที่จะเปลี่ยนแปลงใดๆ ท่านผู้อ่านลองเดาดูนะครับว่า บุคคลประเภทนี้ ถือเป็น Leader หรือ Manager?

ในทางวิชาการเราแยกความแตกต่างระหว่าง Leader กับ Manager ไว้อย่างชัดเจน (ต้องขอใช้ทับศัพท์ภาษาอังกฤษนะครับ เนื่องจากพอใช้คำว่า ผู้นำ กับผู้จัดการ แล้วดูไม่ค่อยสื่อเท่าไรครับ) โดยผู้ที่มีหน้าที่เป็น Manager นั้น จะมีหน้าที่หลักในการดูแลการดำเนินงานในปัจจุบัน หรือสิ่งที่เป็นอยู่ให้เป็นไปด้วยความราบรื่น คอยกำกับดูแลการดำเนินงานต่างๆ ให้เป็นไปตามสิ่งที่ควรจะเป็น หรือเป็นมาในอดีต และที่สำคัญ คือคอยดูแล ป้องกัน และลดความเสี่ยงที่จะเกิดขึ้นจากความผิดพลาดต่างๆ ถึงตอนนี้ ท่านผู้อ่านอาจจะเริ่มมองเห็นแล้วนะครับว่า ใครบ้างรอบๆ ตัวเราที่เป็น Manager ที่ดี (หรือแม้กระทั่งผู้บริหารระดับสูงของประเทศก็เช่นเดียวกันครับ)

สำหรับผู้ที่เป็น Leader นั้น จะมีหน้าที่ในการพัฒนา สร้างสรรค์สิ่งใหม่ๆ ให้เกิดขึ้นแก่หน่วยงานและองค์กรของตนเอง คนที่เป็น Leader นั้น จะไม่หยุดนิ่งและพอใจกับความสำเร็จที่เกิดขึ้นในอดีต โดยเฉพาะอย่างยิ่งในสังคมและโลกธุรกิจในปัจจุบัน

ท่านผู้อ่านลองคิดดูซิครับว่า ถ้าท่านอยากจะเห็นองค์กร หรือหน่วยงานท่านมีความโดดเด่น แตกต่างจากองค์กรอื่น อยากจะเห็นองค์กรท่านประสบความสำเร็จเหนือองค์กรอื่น แต่องค์กรท่านยังมีวิธีการ และแนวทางในการทำงานแบบเดิมๆ อยู่ คำถามก็คือ แล้ววิธีการทำงานแบบเดิมๆ นั้น จะช่วยให้เราแตกต่าง หรือประสบความสำเร็จเหนือผู้อื่นได้อย่างไร

ผมเองจะพบเจอพวก Manager ค่อนข้างมาก ที่มักจะอ้างว่ามีประสบการณ์เยอะ ทำเรื่องนี้มานาน เป็นผู้เชี่ยวชาญ เนื่องจากในเมืองไทยยังเคารพและให้ความสำคัญกับเรื่องอาวุโสอยู่มาก แต่ก็ไปเจอคำกล่าวของ Kurt Tucholsky ซึ่งเป็นนักเขียนชาวเยอรมันที่บอกไว้ว่า "จงอย่าเชื่อผู้เชี่ยวชาญที่บอกว่า ทำสิ่งต่างๆ มาด้วยวิธีการหรือแนวทางเดิมๆ มายี่สิบปี เนื่องจากเขาอาจจะทำผิดพลาดมาตลอดยี่สิบปีก็ได้" แสดงว่าที่มีประสบการณ์หรือทำกันมานานนั้น อาจจะทำในสิ่งที่ผิดมาตลอดก็ได้ หรือสิ่งที่ทำมาในอดีตนั้น อาจจะไม่เหมาะสมกับสถานการณ์ในปัจจุบันแล้วก็ได้

Manager หลายๆ ท่าน จะชอบคัดค้านเวลาใครนำเสนออะไรใหม่ๆ เข้าไป โดยมักจะอ้างว่า ไม่ดี ไม่เหมาะ มีโอกาสเสี่ยงสูง มีโอกาสเกิดข้อผิดพลาดสูง ฯลฯ เรียกได้ว่าสารพัดจะอ้าง และมักจะชอบอ้างต่ออีกนะครับว่า Manager เหล่านั้น มีประสบการณ์หรือเพดานบินมาเยอะกว่า แต่ที่น่าแปลกคือ Manager เหล่านั้น กลับไม่ได้เสนอสิ่งใหม่ๆ ขึ้นมาเลย

ซึ่งถ้ามองอีกมุมหนึ่งคือ Manager เหล่านั้น เขายึดคำสอนของนักวิทยาศาสตร์เอกของโลกอย่าง Albert Einstein ก็ได้นะครับ Einstein ได้กล่าวไว้ว่า (ขอยกมาเลยนะครับ) "The only sure way to avoid making mistakes is to have no new ideas!" ซึ่งก็พอจะแปลเป็นไทยได้ว่า "วิธีการเดียวที่จะหลีกเลี่ยงจากความผิดพลาด คือไม่เสนอความคิดใหม่ๆ"

ท่านผู้อ่านต้องระลึกไว้เสมอนะครับว่า อนาคตเป็นสิ่งที่เราสร้าง ไม่ใช่สิ่งที่เรารอให้เกิด ดังนั้น ถ้าในองค์กรท่านมี Manager มากเกินไป ก็คงเหนื่อยครับ ในการเปลี่ยนแปลง และสร้างสรรค์สิ่งใหม่ๆ เกิดขึ้น เนื่องจาก Manager จะมีความสามารถในการหลีกเลี่ยง หรือลดข้อผิดพลาดให้น้อยที่สุด โดยไม่เสนอสิ่งใหม่ๆ และไม่เพียงแต่ไม่เสนอนะครับ กลับทำตัวเป็นจระเข้ขวางคลองอีกต่างหาก

ผมโชคดีที่พบเจอผู้บริหารจำนวนมาก ที่มีความเป็น Leader สูง และผู้นำสูงสุดขององค์กรจำนวนมากที่ได้พบเจอ ก็มีลักษณะเป็น Leader ท่านเหล่านี้ จะเข้าใจว่าเราอยู่ในโลกที่ไม่หยุดนิ่ง มีการเคลื่อนไหวและเปลี่ยนแปลงตลอดเวลา นอกเหนือจากภาวะการแข่งขันที่น่ากลัวขึ้นทุกขณะแล้ว ลูกค้าเองก็มีทางเลือกต่างๆ มากขึ้นทุกขณะ

ผู้ที่เป็น Leader จะคิดเสมอว่า ตนเองจะต้องคิดให้แตกต่างจากผู้อื่น เนื่องจากถ้าไม่สามารถคิดได้แตกต่างจากผู้อื่นแล้ว เราก็ยังทำงาน บริหารองค์กรเหมือนกับที่อื่น ซึ่งก็ทำให้ได้สินค้าและบริการที่เหมือนกับองค์กรอื่น รวมทั้งขายไปยังตลาดและกลุ่มลูกค้าเดียวกับผู้อื่นด้วย ซึ่งสุดท้ายแล้ว เมื่อสินค้า บริการต่างๆ มีความเหมือนกัน คนที่เป็นลูกค้าก็จะอาศัยราคาเป็นตัวเลือกในการตัดสินใจ

ดังนั้น ถ้าท่านผู้อ่านไม่อยากจะเป็นเหมือนผู้อื่นแล้ว คงต้องสวมวิญญาณความเป็น Leader นะครับ แล้วคิดให้แตกต่างจากผู้อื่น เหมือนกับที่ดาราอาวุโสของอเมริกา Woody Allen กล่าวไว้ครับ "To be successful, you have to be different" ถ้าเปรียบเสมือนทีมฟุตบอล ผู้ที่เป็น Manager ก็เหมือนกับกองหลังและผู้รักษาประตู ที่ทำหน้าที่ในการเฝ้าไม่ให้ฝ่ายตรงข้ามยิงเข้าประตูเราได้ ส่วน Leader นั้น เปรียบเสมือนกองกลางและกองหน้า ที่คอยทำหน้าที่ทะลุทะลวงประตูฝ่ายตรงข้าม

ซึ่งในองค์กรก็ต้องมีทั้ง Manager กับ Leader แต่จะมีกลุ่มไหนมากกว่ากันนั้น ก็อยู่ที่ว่าท่านจะเลือกเล่มเกมอุดประตูอยู่อย่างเดียว หรืออยากจะชนะผู้อื่นด้วย