มองมุมใหม่ : รศ.ดร.ธีรยุส วัฒนาศุภโชค  กรุงเทพธุรกิจ   วันพุธที่ 03 ตุลาคม พ.ศ. 2550

ทุกวันนี้ คงไม่มีใครปฏิเสธว่า เรากำลังใช้อนาคตของเราอย่างสิ้นเปลือง ครับ เนื่องจากหากมองย้อนกลับไปยังอดีตที่ผ่านมาหลายๆ ทศวรรษ ปรากฏว่าสิ่งที่เคยได้ทำไป บ่อยครั้งได้กลับกลายเป็นปัญหาของเราในปัจจุบันนี้ ทำให้ต้องตามมาแก้ไขกันหัวปั่น ใช้ทรัพยากรทั้งคน ทั้งเงิน ทั้งเวลามากมายในการจัดการกับปัญหาดังกล่าว

ประเด็นใกล้ตัวของพวกเราทุกวันนี้ก็เช่นกันครับ ปรากฏการณ์เรือนกระจกนำไปสู่โลกร้อน ทำให้สภาพภูมิอากาศแปรปรวน นำไปสู่ปัญหาสารพัด ทั้งด้านการเกษตร เพาะปลูก การดำรงชีวิตของคน รวมไปถึงภัยพิบัติต่างๆ ทางธรรมชาติที่เกิดขึ้น ก็ล้วนแล้วแต่ได้รับผลกระทบมาจากประเด็นนี้ทั้งสิ้นครับ

ดังนั้น หน่วยธุรกิจที่เป็นอีกหนึ่งภาคส่วนของสังคมที่มีพลังและอิทธิพลสูง ก็ควรต้องพิจารณาประเด็นนี้อย่างเร่งด่วนด้วยเช่นกัน เนื่องจากหน่วยธุรกิจนับว่าเป็นทั้งผู้ปล่อยคาร์บอนไปทำลายบรรยากาศ และยังเป็นผู้ส่งเสริมทางอ้อมในการปล่อยสารดังกล่าวของครัวเรือนต่างๆ ด้วย ผ่านทางการผลิตสินค้า/บริการต่างๆ ที่นำไปสู่ปัญหาด้านมลภาวะต่างๆ มากมาย

ซึ่งในขณะนี้ ก็ได้มีหลายๆ กิจการที่มีวิสัยทัศน์ยาวไกล เริ่มหันหน้าเข้าหาประเด็นนี้อย่างจริงจัง และปรับแนวทางกลยุทธ์ของตนให้สอดคล้องกับผลกระทบทางด้านดังกล่าวครับ ซึ่งแน่นอนว่า ต้องมีการลงทุนและค่าใช้จ่ายในช่วงต้นมากพอสมควร แต่ผลทางบวกที่เกิดขึ้นกับกิจการที่มีความกล้าหาญ มีวิสัยทัศน์และใส่ใจสังคมสิ่งแวดล้อมนั้น ก็นับว่าคุ้มค่าน่าพอใจมากๆ ครับ

ดังเช่น โตโยต้า ที่ลงทุนไปในการพัฒนาเทคโนโลยี เครื่องยนต์พลังงานไฮบริด มหาศาล ตั้งแต่หลายปีก่อน ก็ได้รับการตอบรับจากตลาดอย่างน่าประทับใจ รวมถึงได้ First Mover Advantage คือ ประโยชน์จากการเข้าตลาดเป็นรายแรก ทำให้มีภาพลักษณ์ที่เป็นผู้นำทางเทคโนโลยีการขับเคลื่อนยุคใหม่ได้ไม่ยากครับ

หรือวอลมาร์ท ซึ่งมุ่งมั่นในกระบวนการดำเนินงาน และอาคารที่เน้นความเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมอย่างมาก เป็น "อาคารอัจฉริยะ" ที่ประหยัดทั้งพลังงานและลดการปล่อยคาร์บอนสู่บรรยากาศ รวมถึงพยายามผลักดันคู่ค้าของตน ให้ดำเนินนโยบายอย่างเดียวกัน นอกจากนี้ ยังปรับกลยุทธ์ด้านโลจิสติกส์ให้สามารถขนส่งได้อย่างมีประสิทธิภาพ ลดต้นทุนค่าใช้จ่ายและการใช้พลังงาน เพื่อการขนส่งให้มากที่สุด

ซึ่งทั้งสองกิจการตัวอย่างนี้ ก็ได้รับอานิสงส์ทางบวกมากมายครับ เนื่องจาก ในขณะนี้ ทั้งสาธารณชนและรัฐบาลเอง ก็ให้ความสำคัญกับปัญหาด้านสิ่งแวดล้อม โดยเฉพาะโลกร้อนและการปล่อยสารคาร์บอนมากขึ้นเรื่อยๆ ทำให้การปลดปล่อยสารคาร์บอนสู่บรรยากาศทุกวันนี้ เริ่มมี "ต้นทุน" เกิดขึ้นแล้วครับ

เพราะจากสนธิสัญญาเกียวโต ที่ทั่วโลกจะร่วมกันลดและหยุดการปล่อยคาร์บอนทำร้ายสภาพแวดล้อม ทำให้เริ่มมีการกำหนดลิมิตที่แต่ละหน่วยงานและปล่อยสารคาร์บอนออกมาได้ และหากปล่อยออกมาเกินจะต้องโดนปรับ หรือไปซื้อคาร์บอนเครดิตมาจากหน่วยงานอื่นๆ ที่ปล่อยได้น้อยกว่าที่กำหนดไว้ครับ และแน่นอนว่า ค่าปรับและคาร์บอนเครดิตนี้จะมีราคาแพงมากขึ้นเรื่อยๆ บางกิจการเรียกว่าลงทุนในเทคโนโลยีเหล่านี้มาก ทำให้สามารถเก็บรายได้เป็นกอบเป็นกำมาจากการขายคาร์บอนเครดิตนี้ทีเดียว

สิ่งเหล่านี้ทำให้กิจการที่กล้าลงทุนและมีวิสัยทัศน์ดังกล่าว ได้รับผลประโยชน์จากสิ่งที่ตนเคยลงทุนไปมากมายครับ ในเมืองไทยเอง อุตสาหกรรมหลายประเภทก็เริ่มมีการนำมาใช้ เช่น อุตสาหกรรมน้ำตาล เป็นต้น ก็ได้มีความสนใจในกลยุทธ์ที่จะจัดการกับสารคาร์บอนนี้อย่างจริงจังแล้ว และหลายแห่งที่มีเทคโนโลยีที่ดี สามารถขายคาร์บอนเครดิตให้กับกิจการอื่นๆ ได้อีกด้วย เรียกว่ายิงนกทีเดียวได้เป็นฝูงครับ

อย่างไรก็ตาม มิใช่แต่ว่า กล้า มีวิสัยทัศน์ รักสังคม ลงทุนไปแล้ว จะต้องคาดหวังผลตอบแทนกลับมาอย่างรวดเร็วนะครับ หลายๆ ครั้ง ใช้เวลาเป็นทศวรรษทีเดียว เนื่องจากต้องอาจรอให้เทคโนโลยีนั้นพัฒนาขึ้นถึงระดับหนึ่งเสียก่อน รวมถึงลูกค้าก็ต้องพร้อมพอที่จะรับแนวคิดใหม่ดังกล่าวได้อีกด้วย หลายเงื่อนไขครับ

และบ่อยครั้ง ก็มิใช่เพียงแค่เงื่อนไขของเวลาแต่เพียงอย่างเดียว อาจจะต้องมีการลงทุนทางด้านอื่นๆ เพิ่มเติมอีก ซึ่งมักเป็นการลงทุนในทรัพย์สินที่ใช้ประกอบกันหรือสนับสนุนกัน อาทิเช่น กรณีของ รถยนต์ที่ใช้ไฮโดรเจนในการขับเคลื่อน (Hydrogen Fuel) ถึงแม้ว่าจะพัฒนาจนถึงจุดที่ลูกค้ายอมรับได้ ใช้งานได้อย่างปลอดภัยแล้ว

แต่หากจะให้แพร่หลายและสร้างผลตอบแทนกลับมาได้อย่างคุ้มค่าจริงๆ ก็ต้องมีการลงทุนในเทคโนโลยี การวางท่อก๊าซ และสถานีการเติมก๊าซดังกล่าว ให้มีความปลอดภัย ประหยัด และทั่วถึงเสียก่อน จึงจะทำให้รถยนต์ไฮโดรเจน เกิดความแพร่หลายได้ ซึ่งก็คงต้องใช้ระยะเวลาอีกช่วงหนึ่ง ที่ค่อนข้างยาวเลยทีเดียว

นอกจากนี้ การขยับขยายเข้าไปลงทุนในเทคโนโลยีและทรัพย์สินใหม่ๆ นั้น หากอาศัยแต่การอุดหนุนจากรัฐบาลเป็นสิ่งจูงใจหลัก ย่อมเป็นการยากที่จะยั่งยืนและสำเร็จในระยะยาวครับ แต่ที่อันตรายก็คือตอนนี้หลายๆ ธุรกิจที่เป็นธุรกิจยุทธศาสตร์หลักที่สำคัญ ยังอยู่บนพื้นฐานของการอุดหนุนอยู่ อาทิเช่น การลงทุนในพลังงานทางเลือกต่างๆ ไม่ว่าจะเป็น พลังงานลม พลังงานแสงอาทิตย์ พลังงานชีวมวล ฯลฯ

ซึ่งหากธุรกิจเหล่านี้ ยังไม่สามารถยืนอยู่ได้ด้วยลำแข้งหารายได้มาเลี้ยงปากเลี้ยงท้องตนเองได้อย่างเพียงพอนั้น ภายในหนึ่งทศวรรษ โดยไม่มีเงินอุดหนุนจากรัฐบาลเลย ก็อาจจะกระทบต่ออนาคตระยะยาวของธุรกิจดังกล่าว ซึ่งถือเป็นธุรกิจที่มีความสำคัญต่ออนาคตของโลกอย่างยิ่งครับ

แต่ความเป็นจริง ก็คงต้องยอมรับว่า ต้นทุนของการผลิตพลังงานจากถ่านหิน หรือน้ำมันต่ำกว่าต้นทุนพลังงานทางเลือกมาก ซึ่งเป็นเพราะมีต้นทุนแฝงมากมายที่สังคมโดยรวมแบกรับภาระไป ทั้งในเรื่องมลภาวะ เช่น คาร์บอนที่ปล่อยออกมา ฯลฯ ทำให้ต้นทุนดูเหมือนถูกกว่าพลังงานอื่นๆ ทั้งที่จริงแล้ว หากรวมทั้งหมด ต้นทุนที่แท้จริงจะสูงที่สุดทีเดียวครับ

ดังนั้น จึงควรเปลี่ยนการอุดหนุนจากรัฐบาลมาเป็นการเก็บภาษี หรือค่าใช้จ่ายที่กิจการแต่ละแห่ง ปล่อยคาร์บอนออกมาเพิ่มเติมมากขึ้น เพื่อให้ใกล้เคียงกับต้นทุนที่แท้จริง และนำไปสู่การแข่งขันอย่างมีประสิทธิภาพ จึงจะทำให้ธุรกิจพลังงานทางเลือกต่างๆ มีสิทธิเกิดและสามารถผลิตขนานใหญ่ จนต้นทุนลดลงในที่สุดครับ

นอกจากมาตรการทางด้านภาษี หรือค่าใช้จ่ายส่วนเพิ่มแล้ว รัฐบาลควรต้องมีการสนับสนุนการซื้อขายคาร์บอนเครดิตอย่างเป็นล่ำเป็นสัน จนกลายเป็นอีกหนึ่งตราสารการเงินเลยก็ยิ่งดีครับ และให้ราคาสูงพอที่จะเย้ายวนใจให้พัฒนาตนเองเพื่อสิ่งแวดล้อม เทคโนโลยีที่สะอาดและเป็นมิตร จะถูกนำมาใช้มากขึ้น เมื่อถึงเวลานั้น อนาคตของเรา และอนาคตของโลก ก็จะสดใสขึ้นทันตาครับ