คอลัมน์ คลื่นความคิด  โดย สกล หาญสุทธิวารินทร์  มติชนรายวัน  วันที่ 10 กันยายน พ.ศ. 2550 ปีที่ 30 ฉบับที่ 10775

เมื่อต้นเดือนสิงหาคม 2550 ที่ผ่านมามีข่าวจากกรุงมะนิลา ประเทศฟิลิปปินส์ แจ้งว่า ผู้เชี่ยวชาญเรื่องข้าวมากที่สุดคนหนึ่งของโลก คือ นายโรเบิร์ต ซีกเลอร์ ผู้อำนวยการสถาบันวิจัยข้าวระหว่างประเทศ (International Rice Research Institute : IRRI) ได้กล่าวปาฐกถาเตือนว่า มีสัญญาณที่น่าวิตกบ่งบอกว่าราคาข้าวจะสูงขึ้น สต๊อคข้าวโลกจะมีระดับต่ำที่สุดในรอบสามสิบปี อันเนื่องมาจากปริมาณการผลิตข้าวลดน้อยถอยลง สาเหตุเพราะพื้นที่ปลูกข้าวในเขตชลประทานเสื่อมทรามลง ปัญหาของแหล่งน้ำ ผลกระทบจากปัญหาโลกร้อน ราคาปุ๋ยที่สูงขึ้น พื้นที่การเพาะปลูกลดลงเพราะการขยายตัวของเขตเมืองและเขตอุตสาหกรรม และย้ำว่าในระยะห้าปีที่ผ่านมา ราคาข้าวสูงขึ้นเกือบสองเท่า ราคาปุ๋ยที่ใช้ปลูกข้าวก็สูงขึ้นเกือบสามเท่าของการขึ้นราคาของน้ำมัน จึงมีความจำเป็นที่จะต้องค้นคว้าและเผยแพร่เทคโนโลยีใหม่ในการปลูกข้าวเพื่อเพิ่มผลผลิตข้าว และรักษาระดับราคาข้าวให้มีเสถียรภาพ และไม่ให้สูงเกินไป มิฉะนั้นจะกระทบต่อผู้ที่บริโภคข้าวเป็นอาหารหลักที่มีอยู่ครึ่งโลก โดยเฉพาะในประเทศที่ยากจน

ประเทศไทยในฐานะที่เป็นผู้ปลูกข้าวในลำดับ 6 ของโลก ก็ได้ผจญกับปัญหาและมาตรการการแก้ไขปัญหาเรื่องข้าวมาตลอด แต่ปัญหาที่เราพบบางส่วนคล้ายกับที่ผู้เชี่ยวชาญดังกล่าวแสดงความเห็นไว้

ส่วนปัญหาราคาไม่ใช่ปัญหาราคาข้าวที่สูงขึ้น แต่เป็นปัญหาราคาข้าวตกต่ำทำให้ชาวนาได้รับค่าข้าว ไม่คุ้มกับต้นทุนการผลิตที่สูงขึ้น มาตรการต่างๆ ที่ช่วยชาวนาให้ได้รับราคาข้าวที่สูงขึ้น ไม่เคยมีการวาง และกำหนดมาตรการอย่างเป็นระบบ แต่กำหนดมาตรการแก้ไขในลักษณะแก้ไขปัญหาเฉพาะหน้า หรือเป็นไปตามความกดดันทางการเมือง

แต่บัดนี้ได้มีการกำหนดยุทธศาสตร์ข้าวไทยไว้และได้รับความเห็นชอบจากคณะกรรมการนโยบายข้าวแห่งชาติ ที่มีนายกรัฐมนตรีเป็นประธานไปแล้ว การกำหนดยุทธศาสตร์ข้าวไทยมีจุดมุ่งหมายสำคัญเพื่อให้การพัฒนา และการแก้ไขปัญหาข้าวเป็นไปอย่างเป็นระบบและยั่งยืน มีพันธกิจที่สำคัญสี่พันธกิจ คือ การจัดระบบการผลิตและพัฒนาชาวนา การจัดระบบตลาดและพัฒนาผลิตภัณฑ์ การผลักดันการส่งออกข้าว การจัดระบบการกระจายสินค้าให้มีต้นทุนต่ำและรวดเร็วยิ่งขึ้น

ในการจัดระบบการผลิตตามยุทธศาสตร์ข้าวมีเป้าหมายคงพื้นที่การปลูกข้าว เพิ่มผลผลิตต่อไร่ เพิ่มคุณภาพของข้าวที่ผลิต พัฒนาระบบการปลูกข้าวโดยใช้เทคโนโลยีสมัยใหม่ แล้วส่งเสริมและถ่ายทอดเทคโนโลยีให้กับชาวนา เพื่อผลผลิต และคุณภาพของข้าวที่ผลิตให้ และลดต้นทุนการผลิต เพื่อให้ชาวนาได้รับราคาข้าวที่เหมาะสมคุ้มทุน

จะเห็นได้ว่าความเห็นของผู้เชี่ยวชาญเรื่องข้าวคือ นายโรเบิร์ต ซีกเลอร์ ในส่วนที่เกี่ยวกับการเพิ่มผลผลิต และลดต้นทุนการผลิตข้าว ช่างมาสอดคล้องตรงกับยุทธศาสตร์ข้าวไทยที่เรากำหนดไว้ก่อนแล้ว ถือได้ว่ายุทธศาสตร์ข้าวไทยเป็นเรื่องที่ทันสมัย สถาบัน IRRI อาจขอไปใช้เป็นต้นแบบก็น่าจะได้ ในส่วนของหน่วยงานไทยที่เกี่ยวข้อง ก็ควรดำเนินงานส่งเสริมเรื่องข้าวให้สอดคล้องกับยุทธศาสตร์ข้าว อย่าได้อุตริให้มีการทดลองปลูกพืช GMO ที่อาจปนเปื้อนข้าวได้โดยเด็ดขาด

หน้า 20