หน้าแรก ธุรกิจ บทความ Down Load เชื่อมโยง Glossary

สมุดเยี่ยม 

ปี 2006 p1

ปี 2005 p2

ปี 2005 p1 ปี 2004 p2 ปี 2004 p1 ปี 2003 p1 ปี 2002
ความหมายของ การพัฒนา ในแผนพัฒนาฯ … ที่เปลี่ยนแปลงไป

ทศพล กฤตยพิสิฐ คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ กรุงเทพธุรกิจ วันอังคารที่ 18 กรกฎาคม พ.ศ. 2549

เริ่มตั้งแต่แผนพัฒนาเศรษฐกิจแห่งชาติฉบับแรกเป็นต้นมา ผลลัพธ์จากการพัฒนาดูเหมือนจะไม่ได้เป็นไปตามทิศทาง ตามแผนที่ได้วางไว้เลย จากการที่แผนพัฒนาหลายๆ ฉบับในช่วงต้น ที่เน้นการให้ความสำคัญกับการเติบโตทางเศรษฐกิจ รูปธรรมที่มองเห็นได้อย่างชัดเจนก็คือระยะห่าง (Gap) ระหว่างรายได้ของกลุ่มบุคคลผู้มีอันจะกิน กับบุคคลที่แร้นแค้นเพิ่มมากขึ้นเรื่อยๆ ทั้งในด้านปริมาณและคุณภาพ ส่งผลให้คุณภาพชีวิตของประชาชนไม่เป็นไปตามที่คาดหวังไว้

แผนพัฒนาฯ ในระยะต่อมา แม้ว่าจะให้ความสำคัญกับมิติทางสังคมมากขึ้น รูปธรรมที่ปรากฏขึ้นก็คือ การหันมาให้ความสำคัญกับการควบคุมอัตราการเกิดของประชาชน รวมถึงการกระจายรายได้อย่างทั่วถึงและเป็นธรรม โดยมีมาตรการต่างๆ ที่จะดึงเม็ดเงินไปยังภาคชนบท เพื่อให้คนในชนบทได้มีงานทำ จะได้ไม่หลั่งไหลเข้ามาในเมืองหลวง อันเป็นที่มาของปัญหาความแออัดในเมืองหลวง ตลอดจนการทิ้งถิ่นที่อยู่อาศัยเพื่อเข้ามาหางานทำ

ซึ่งผลที่ตามมาก็คือ ผู้สูงอายุและเด็กในท้องถิ่นชนบทขาดการเลี้ยงดูจากบุคคลวัยแรงงานอย่างที่ควรจะเป็น อันนำไปสู่ปัญหาสังคมอื่นๆ อย่างมากมาย แต่ผลลัพธ์ที่เห็นก็คือคุณภาพชีวิตของประชาชน ยังไม่ได้มีการเปลี่ยนแปลงไปในทิศทางที่ดีขึ้นแต่อย่างใดเช่นกัน

นับตั้งแต่แผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 8 เป็นต้นมา ที่เราได้เห็นถึงการเปลี่ยนแปลงเนื้อหาสาระของแผนฯ ค่อนข้างชัดเจน โดยเฉพาะอย่างยิ่งการหันมาให้ความสำคัญกับการพัฒนาคนที่ถือเป็นเป้าหมายสูงสุดของการพัฒนา (Ultimate Goal) มากกว่าผลลัพธ์ที่ปรากฏในตัวเลขหรือเป็นอย่างอื่นเช่นเดียวกับที่ผ่านมา ทั้งนี้ นิยามของคำว่า “การพัฒนา” ได้มีการเปลี่ยนแปลงให้สอดคล้องกับเนื้อหาสาระของแผนฯ ที่เปลี่ยนแปลงเช่นเดียวกัน

ผู้เขียนบังเอิญได้ทราบความหมายต่างๆ ของคำว่า “การพัฒนา” จากเอกสารฉบับหนึ่ง จึงอยากนำมาเผยแพร่เพื่อให้ทราบว่า “การพัฒนา” ที่ตรงกับเป้าประสงค์ของแผนพัฒนาฯ แต่ละฉบับสอดคล้องหรือใกล้เคียงกับความหมายใด

ความหมายแรก คือ การพัฒนาตามความหมายจากรูปศัพท์ที่ปรากฏในพจนานุกรม ระบุไว้ว่า “ทำให้เจริญ คือ ทำให้เติบโต งอกงามและมากขึ้น” และ “การเปลี่ยนแปลงทีละเล็กละน้อย โดยผ่านลำดับขั้นตอนต่างๆ ไปสู่ระดับที่ขยายตัวขึ้น”

ความหมายต่อมา คือความหมายโดยทั่วไป คือ “การกระทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงจากสภาพหนึ่ง ไปสู่อีกสภาพหนึ่งที่ดีกว่าเดิมอย่างเป็นระบบ หรือการทำให้ดีขึ้นกว่าสภาพเดิมที่ดีกว่าอย่างเป็นระบบ”

ความหมายทางด้านการวางแผน คือ “การเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นจากการเตรียมการของมนุษย์ไว้ล่วงหน้า ในลักษณะของแผนงานหรือโครงการ แล้วบริหารจัดการให้เป็นไปตามแผนและโครงการ จนประสบความสำเร็จตามวัตถุประสงค์และเป้าหมายที่ตั้งไว้”

ความหมายทางเทคโนโลยี คือ “การเปลี่ยนแปลงเพื่อเอาชนะสภาพแวดล้อมของมนุษย์ด้วยเทคโนโลยี”

ความหมายทางเศรษฐศาสตร์ คือ “ความเจริญเติบโต (Growth) โดยเน้นความเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจเป็นสำคัญ”

ความหมายทางสังคมวิทยา คือ “การเปลี่ยนแปลงโครงสร้างทางสังคม ด้วยการจัดสรรทรัพยากรของสังคมอย่างยุติธรรม และอย่างมีประสิทธิภาพ”

ความหมายทางการพัฒนาชุมชน คือ “การที่คนในชุมชนและสังคมโดยส่วนรวมร่วมกันดำเนินกิจกรรม เพื่อปรับปรุงความรู้ความสามารถของตนเอง และร่วมกันเปลี่ยนแปลงคุณภาพชีวิตของตนเอง ชุมชน และสังคมให้ดีขึ้น”

สำหรับความหมายทางพุทธศาสนา การพัฒนามาจากคำในภาษาบาลีว่า “วัฒนะ” แปลว่า เจริญ แบ่งเป็นสองส่วนคือ การทำให้คนมีความสุข เรียกว่า “ภาวนา” และการทำให้เกิดสภาพแวดล้อมที่เหมาะสม เรียกว่า “พัฒนา”

ความหมายต่างๆ ของการพัฒนาทั้งหมดที่ยกมานี้ เป็นเรื่องที่ผู้อ่านสามารถใช้วิจารณญาณส่วนตัวพอที่จะตัดสินว่า การพัฒนาที่ปรากฏในแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติแต่ละฉบับ สอดคล้องหรือใกล้เคียงกับความหมายใด ซึ่งอาจทำให้มองเห็นถึงวัตถุประสงค์หรือความตั้งใจที่แท้จริงของแผนแต่ละฉบับว่าเป็นไปในทิศทางใด สามารถนำมาใช้เพื่อแก้ไขปัญหาบ้านเมืองที่มีการเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลาได้สมราคาคุย ตามที่ได้กล่าวอ้างไว้หรือไม่....อย่างไร