คอลัมน์ จอดป้ายประชาชื่น เศรษฐ์ สันติ มติชนรายวัน วันที่ 12 กรกฎาคม พ.ศ. 2549 ปีที่ 29 ฉบับที่ 10350

ติดสอยห้อยตาม ดร.กนกกาญจน์ อนุแก่นทราย ผู้อำนวยการโครงการขององค์กรเพื่อความโปร่งใสในประเทศไทย ไปประชุมเชิงปฏิบัติการของประเทศในเอเชีย เกี่ยวกับการส่งเสริมความโปร่งใส และความรับผิดชอบของรัฐบาลท้องถิ่น ในการทำสัญญาจัดซื้อจัดจ้าง เมื่อปลายเดือนมิถุนายนที่ผ่านมาที่เมืองบาหลี ประเทศอินโดนีเซีย

ในที่ประชุมตัวแทนประเทศต่างๆ ได้เล่าถึงปัญหาการคอร์รัปชั่นในประเทศของตนเอง ปัญหาการทุจริตในการจัดซื้อจัดจ้าง ของรัฐบาลท้องถิ่น มาตราต่างๆ ที่ภาคประชาชน โดยเฉพาะองค์กรเพื่อความโปร่งใสในประเทศบางประเทศเป็นผู้ผลักดัน เช่น ประเทศปากีสถานอ้างว่า มีการผลักดันให้มีการทำข้อตกลงร่วมกันระหว่างภาคประชาชน หน่วยงานของรัฐและเอกชนว่า ดำเนินการตามมาตรการต่างๆ เพื่อป้องกันการทุจริต

แต่ที่มีความเห็นตรงกันคือภาคประชาชนต้องมีส่วนอย่างสำคัญในการตรรวจสอบการทุจริต

สำหรับตัวแทนจากประเทศไทยนำเสนอภาพรวมว่า องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) ของไทยมีกว่า 8,000 แห่ง (เป็นองค์การบริหารส่วนตำบล (อบต.) กว่า 6,000 แห่ง เทศบาลกว่า 1,300 แห่ง และองค์การบริหารส่วนจังหวัด (อบจ.) 75 แห่ง)

แม้จะมีกฎหมายวางระบบการป้องกันและตรวจสอบการทุจริตหลายฉบับ ตั้งแต่กฎหมายจัดตั้ง อปท.ทุกฉบับห้ามผู้บริหาร และสมาชิกสภาท้องถิ่นมีส่วนได้ส่วนเสียไม่ว่าโดยตรงหรือโดยอ้อมกับ อปท.ที่ตนเองสังกัด ระเบียบการจัดซื้อจัดจ้าง ที่มีข้อห้ามเรื่องการฮั้ว พ.ร.บ.ข้อมูลข่าวสารของราชการ พ.ร.บ.ว่าด้วยการกระทำความผิด ในการเสนอราคาต่อหน่วยงานของรัฐ มีองค์กรตรวจสอบ เช่น สำนักงานการตรวจเงินแผ่นดิน คณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ กรมสอบสวนคดีพิเศษ ฯลฯ

แต่การทุจริตในการจัดซื้อจัดจ้างยังคงระบาดอย่างหนัก เพราะเป็นไปไม่ได้ที่หน่วยงานของรัฐ จะสร้างระบบตรวจสอบการทุจริตขนาดมหึมา ให้ครอบคลุม อปท.กว่า 8,000 แห่ง ที่ต่างก็พัฒนาเทคนิควิธีการ ในการทุจริตอย่างแนบเนียนมากขึ้น เพื่อหลีกเลี่ยงหรืออาศัยช่องว่างของกฎหมาย กฎและระเบียบ

ที่สำคัญการทุจริตการจัดซื้อจัดจ้างหลายโครงการ มิได้เกิดขึ้นเพราะเป็นการทุจริตของ อปท.เอง แต่เป็นการบงการจากผู้มีอำนาจในรัฐบาลกลาง และเชื่อมโยงกับบรรษัทข้ามชาติ

ตัวอย่างที่ถูกหยิบยกเป็นตัวอย่างในที่ประชุมคือ การจัดซื้อรถและเรือดับเพลิงของ กทม. มูลค่ากว่า 6,600 ล้านบาท (ยังไม่รวมภาษีอีก 1,300 ล้านบาท) ลักษณะสำคัญของการทุจริตครั้งนี้น่าสนใจหลายประการ

หนึ่ง เป็นการสมคบกันระหว่างผู้มีอำนาจในรัฐบาลไทยรักไทยทั้งในกระทรวงมหาดไทย กระทรวงพาณิชย์ ผู้บริหาร กทม.บริษัทเอกชนไทยและบริษัทข้ามชาติของออสเตรีย

สอง ทั้งหมดสมคบคิดกันคิดโครงการขึ้นมาเพื่อทุจริตโดยเฉพาะ เพราะมีการจัดซื้อรถ และเรือดับเพลิงเกินความจำเป็นที่ต้องใช้ และ กทม.ก็มีอุปกรณ์เหล่านี้เพียงพออยู่แล้ว

สาม ผู้สมคบกันได้ประโยชน์จากโครงการนี้ถ้วนหน้า กล่าวคือ ผู้มีอำนาจในกระทรวงมหาดไทย และ กทม. ได้ค่าหัวคิวจากการจัดซื้ออุปกรณ์ที่แพงกว่าความเป็นจริงหลายพันล้านบาท บริษัทข้ามชาติออสเตรียขายสินค้าในราคาแพง และมากเกินความจริง บริษัทเครือญาติของผู้มีอำนาจในกระทรวงพาณิชย์ ได้ค้าหัวคิวจากการปั้นโควต้าส่งออกสินค้า ในรูปบาร์เตอร์เทรด กับออสเตรีย

สี่ เป็นการสั่งการจากรัฐบาลกลางให้รัฐบาลท้องถิ่นดำเนินการ

ทั้งหมดนี้เป็นจุดสะท้อนที่บอกให้รู้ว่า ทำไมผู้มีอำนาจในกระทรวงมหาดไทยจึงไม่ยอมปล่อยให้ อปท.เป็นอิสระอย่างแท้จริง ในกรอบของรัฐธรรมนูญ เพราะ อปท.เป็นขุมทรัพย์ที่สามารถขูดรีดได้อย่างสะดวกปาก

หน้า 20