ประชาชาติธุรกิจ วันที่ 01 มิถุนายน พ.ศ. 2549 ปีที่ 30 ฉบับที่ 3797 (2997)

อบายมุขที่รัฐบาลทักษิณมอมเมาประชาชน และกวาดรายได้เข้ากระเป๋าปีละนับแสนล้าน ได้เนียนสุดๆ ชั่วโมงนี้ คงไม่มีอะไรจะซื้อใจรากหญ้าได้มากเท่ากับการเอาหวยใต้ดินขึ้นมาอยู่บนดิน ซึ่งดำเนินการมาเกือบ 4 ปีแล้ว

เมื่อคนไทยเสพติดหวยบนดิน (สลากเลขท้าย 3 ตัว 2 ตัว) อย่างงอมแงม โดยหวังว่า ถ้าซื้อหวยไปเรื่อยๆ จะถูกหวยรวยเป็นล้านๆ จึงทำให้หวยบนดินกลายเป็นเครื่องสูบเงินจากกระเป๋าคนจน ไปเป็น กองทุนให้รัฐบาลใช้จ่ายซื้อคะแนนนิยมทางการเมืองอย่างมโหฬาร

ผศ.ดร.เสาวนีย์ ไทยรุ่งโรจน์ คณบดีคณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยหอการค้าไทย เปิดผลงานวิจัย "หวยใต้ดิน-หวยบนดิน : พฤติกรรมการบริโภคของคนไทย" ในงานสัมมนาวิชาการ ประจำปีการศึกษา 2548 ที่โรงแรมรามาการ์เด้นส์ เมื่อเร็วๆ นี้

งานวิจัยได้สะท้อนค่านิยมการซื้อหวยบนดินของกลุ่มตัวอย่างตลอดระยะเวลาตั้งแต่งวดวันที่ 1 สิงหาคม 2546 ซึ่งเป็นงวดแรก จนถึง งวดวันที่ 16 พฤษภาคม 2549

"นับตั้งแต่เริ่มนำหวยบนดินออกมาจำหน่ายจนถึงปัจจุบัน อาจกล่าวได้ว่าการดำเนินการจำหน่ายหวยบนดินของสำนักงานสลากกินแบ่งรัฐบาลประสบผลสำเร็จ ในแง่ที่สามารถทำให้เป็นที่นิยมของประชาชนในฐานะทางเลือกใหม่ของสินค้าหวย จะเห็นได้จากยอดขายสลากเลขท้าย 2 ตัว 3 ตัว ในปี 2547 มีมูลค่าถึง 33,168 ล้านบาท และปี 2548 มีมูลค่า 40,4069" ผลงานวิจัยของ ผศ.ดร.เสาวณีย์ระบุ

เธอกล่าวว่างานวิจัยในเชิงเศรษฐศาสตร์ที่ต้องการจะศึกษาพฤติกรรมการบริโภคหวยบนดินในแง่ต่างๆ อาทิ ผู้บริโภคมีพฤติกรรมติดหวยบนดินหรือไม่ หวยบนดินสามารถทดแทนหวยใต้ดินได้จริงหรือไม่

ในแง่พฤติกรรมการซื้อหวย ข้อมูลจากการสำรวจพบว่า กลุ่มตัวอย่างที่ซื้อหวยบนดินมีค่าใช้จ่ายเฉลี่ยในการซื้อ 502.73 บาทต่อเดือน ในขณะที่กลุ่มตัวอย่างที่เล่นหวยใต้ดินมีค่าใช้จ่ายเฉลี่ยในการซื้ออยู่ที่ 1,347.90 บาทต่อเดือน

"ถึงแม้ว่าสัดส่วนของคนที่เล่นหวยใต้ดินจะมีน้อยกว่า แต่ค่าใช้จ่ายในการซื้อกลับสูงกว่า และเมื่อพิจารณาถึงกลุ่มตัวอย่างที่นิยมเล่นหวยใต้ดิน ก็จะพบอีกว่าส่วนใหญ่นั้นจะเป็นกลุ่มที่มีอายุมากกว่า 50 ปีขึ้นไป มีรายได้น้อยประมาณ 5,001-10,000 บาท ประกอบอาชีพรับจ้างทั่วไปหรือผู้ใช้แรงงาน การศึกษาระดับประถมศึกษาหรือต่ำกว่า โดยมีข้อสังเกตว่ากลุ่มที่มีการศึกษาสูงกว่าปริญญาตรีไม่ค่อยนิยมเล่นหวยใต้ดิน แต่ถ้าคนที่มีการศึกษาสูงเล่นหวยก็จะมีรายจ่ายในการซื้อหวยมากกว่ากลุ่มอื่น" ผศ.ดร.เสาวนีย์กล่าว

นอกจากนี้ กลุ่มตัวอย่างที่ทำการสำรวจส่วนใหญ่ (ร้อยละ 44.1) ซื้อหวยใต้ดินลดลง

"เหตุผลสำคัญคือ เพราะหวยใต้ดินหาซื้อได้ยาก กลัวผิดกฎหมาย กลัวเจ้ามือเบี้ยว อีกทั้งการถูกรางวัลแจ็กพอตของหวยบนดินนั้นมีมูลค่าสูงล่อใจ มากกว่า แต่ยังมีอีกส่วนหนึ่งร้อยละ 26.9 ที่ยังคงซื้อหวยใต้ดินเท่าเดิมและเพิ่มขึ้น เพราะยังคงสามารถหาซื้อได้อย่างสะดวกกว่า มีตัวแทนขาประจำเดินมาหาถึงบ้าน ลดแลกแจกแถมซื้อ 100 บาท ลด 20 บาท มีส่วนลดที่จูงใจ ใช้เครดิต

(ติดเงินไว้ก่อน) ซื้อได้ และรับเงินง่าย"

ผลการศึกษาพบอีกว่า การบริโภคทั้งหวยบนดินและใต้ดิน มีลักษณะเป็นการเสพติด แต่เป็นการเสพติดแบบสมเหตุสมผล (rational addiction) มากกว่าแบบตาบอด (myopic addiction)

"การซื้อหวยบนดินนั้นผู้บริโภคได้พิจารณาหรือวางแผนโดยคำนึงถึงการใช้จ่ายในอนาคตด้วย โดยความรุนแรงในการเสพติดนั้น หวยบนดินมีมากกว่าพบว่าผู้บริโภคในภาคตะวันออกเฉียงเหนือมีลักษณะของการเสพติดหวยบนดินสูงสุด ผลการศึกษานี้ชี้ให้เห็นว่าหวยบนดินสามารถเข้ามาทดแทนหวยใต้ดินได้ ยกเว้นคนในภาคใต้ที่ยังนิยมเล่นหวยใต้ดินมากกว่าภูมิภาคอื่นๆ" ผศ.ดร.เสาวณีย์กล่าว

ผศ.ดร.เสาวณีย์สรุปว่า เนื่องจากหวยบนดินกลายเป็นสินค้าที่ประชาชนติดมากขึ้นและมีลักษณะพิเศษที่แม้ว่าหวยใต้ดินก็ไม่อาจทดแทนได้ อย่างไรก็ตามหวยบนดินก็เป็นการพนัน ซึ่งผู้ซื้อมีแต่ขาดทุน

การที่มีหวยบนดินก็เปรียบเสมือนเป็นการเก็บภาษีจากประชาชนทางหนึ่ง ในยุคที่ประเทศมีปัญหาเศรษฐกิจชะลอตัว จึงไม่อาจเป็นเครื่องมือที่เหมาะสม เพราะจะยิ่งทำให้คนจนลง

หน้า 44