โดย วรากรณ์ สามโกเศศ มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์  มติชนรายวัน วันที่ 20 ตุลาคม พ.ศ. 2548 ปีที่ 28 ฉบับที่ 10085

ฟุตบอลอาชีพในระดับโลกกำลังถูกวิพากษ์วิจารณ์อย่างหนักว่าเงิน และความโลภกำลังจะทำให้สุดยอดกีฬาอาชีพของโลกนี้ เสื่อมและพังพินาศในที่สุด เพียงรายได้ของลีกในสุดยอดห้าประเทศของยุโรปรวมกันก็ทำเงินมากมายถึงประมาณ 6,350 ล้านยูโร(317,500 ล้านล้านบาท) ในฤดูของปี 2004

ตัวอย่างของความโลภเมื่อเร็วๆ นี้ที่ทำให้ประดาแฟนฟุตบอลอเมริกาใต้รู้สึกกันมากก็คือ การจับกรรมการผู้ตัดสินฟุตบอล ของบราซิล คือ Edilson Pereira De Carvalho(หนึ่งในสิบของกรรมการผู้ตัดสินที่ FIFA หรือองค์การบริหารฟุตบอลโลก รับรองในบราซิล) ในข้อหารับสินบนในการตัดสิน และเจ้าตัวก็ยอมรับสารภาพ

ถึงแม้คอร์รัปชั่นและการซื้อเสียงของพรรค Workers" Party (PT) ของประธานาธิบดี Lutz De Silva จะเป็นที่กล่าวขวัญกันหนาหู แต่คนบราซิลก็รู้สึกว่ามันยังไกลตัวไม่เหมือนกับการฉ้อฉลของกรรมการตัดสินฟุตบอลที่คนดูชอบตะโกนด่าเวลาตัดสินไม่ถูกใจ ถึงแม้จะไม่คิดว่าเป็นอย่างนั้นจริงก็ตามว่า Juiz, Labrado (Referee, you"re a thief ____ กรรมการ, คุณ (มึง) คือไอ้โจร) คำด่าที่ไม่ถึงใจคนดูไทยแต่ประการใด ๆ ทั้งสิ้น

Carvalho และผู้ตัดสินอีกคนสารภาพว่าเขารับเงินสินบนประมาณ 185,000-277,000 บาทต่อแมตช์ เพื่อตัดสินเข้าข้างทีมที่นักพนันจ้างมา(ในบราซิลมีการพนันผิดกฎหมายแทงฟุตบอลกัน ครั้งหนึ่งด้วยเงินถึง 500,000 บาท)

หลักฐานนั้นแน่นหนามีทั้งเทปเสียงที่แอบอัดมาซึ่งเขาพูดยืนยันว่าให้ทุ่มพนันได้สุดตัวเลย เพราะจะเข้าข้างอย่างไม่เกรงใจใคร และจากเทปของแมตช์ที่เขาตัดสินก็เห็นชัดว่าถ้าผู้เล่นทีม "ของเขา" แกล้งล้มในเขตโทษก็จะได้เตะ ณ จุดลูกโทษทันที ในทางตรงกันข้ามถึงแม้ผู้เล่นฝ่ายตรงข้ามจะถูกยำอย่างไรในเขตโทษ เขาก็ไม่เป่านกหวีดลงโทษเลย

การสารภาพครั้งนี้ทำให้ต้องเล่นกันใหม่ในลีก Campeonato Brasileior ถึง 11 แมตช์ที่ยังไม่รู้ก็คือมีอีกกี่แมตช์ ที่สมควรเล่นกันใหม่ เพราะเชื่อว่ามีกรรมการอีกหลายคนที่รับสินบน

คำถามก็คือจะมั่นใจได้อย่างไรว่า การติดสินบนจะไม่เกิดขึ้นกับลีกอื่นๆ ในยุโรปที่มีการพนันกัน ด้วยจำนวนเงินมหาศาลกว่านี้ด้วย

ถ้าเอาเศรษฐศาสตร์มาวิเคราะห์พฤติกรรมก็พอคาดเดาได้ว่าในลีกใหญ่ที่มีการได้เสียกันสูงๆ และการเฝ้าดูควบคุมพฤติกรรม ของกรรมการ และผู้เล่นไม่เป็นไปอย่างเข้มข้น เข้มแข็งและต่อเนื่องแล้ว การรับสินบนของกรรมการตัดสินและผู้เล่นย่อมมีแน่นอน เพราะตราบใดที่ผลตอบแทนที่คาดว่าจะได้จากการรับสินบน (ผลลัพธ์จากองค์ประกอบมูลค่าสินบน กับโอกาสการได้รับสินบนมาจริงๆ) มากกว่าผลเสียที่คาดว่าจะได้รับ จากการถูกจับได้ว่ารับสินบน (ผลลัพธ์จากองค์ประกอบบทลงโทษกับโอกาสของการถูกจับ) กรรมการหรือผู้เล่นจะรับสินบนเสมอ

ลีกยิ่งใหญ่เดิมพันยิ่งมาก เงินสินบนเสนอต่อกรรมการตัดสินและผู้เล่นย่อมมากไปด้วย ถ้าโอกาสในการถูกจับได้ต่ำมากไม่ว่าบทลงโทษจะรุนแรงเพียงใดก็ตาม การรับสินบนย่อมเกิดขึ้นเสมอ

สิ่งสำคัญที่จะป้องกันไม่ให้เกิดการรับสินบนขึ้นจึงได้แก่การมีระบบตรวจจับ และเฝ้าดูพฤติกรรมการตัดสิน และการเล่นที่มีประสิทธิภาพอย่างต่อเนื่อง โดยไม่มีช่วงเผลอหรือหย่อนยาน (จะเป็นเพราะระบบ หรือผู้ดำเนินการเฝ้าดูก็รับสินบนด้วยก็แล้วแต่)

ถ้าเปรียบเทียบการติดสินบนระหว่างผู้เล่นและกรรมการผู้ตัดสินแล้ว การติดสินบนกรรมการเป็นมรรคเป็นผลมากกว่า เพราะผู้เล่นถึงแม้จะแกล้งยิงไม่เข้าประตู หรือผู้รักษาประตูแกล้งรับลูกไม่ได้ ก็ยังไม่มีผลเท่ากับการติดสินบนกรรมการผู้ตัดสิน เพราะเป็นผู้ให้ความได้เปรียบและเสียเปรียบได้ตลอดแมตช์อย่างยากที่จะมีใครทัดทานได้เพราะ FIFA โดยประเพณีปฏิบัติให้อำนาจเด็ดขาดแก่กรรมการผู้ตัดสิน

ยิ่งไปกว่านั้นผู้เล่นมักได้รับค่าตอบแทนมากมายจากการเล่นอย่าง "ซื่อสัตย์" มากกว่า "ล้มฟุตบอล" (ถ้าจะจ้างล้มก็ต้องใช้เงินมหาศาล ซึ่งไม่น่าเกิดขึ้นได้บ่อยนัก) ซึ่งต่างจากกรณีของกรรมการตัดสินที่ได้ค่าแรงน้อยกว่าผู้เล่นมาก

พูดถึง FIFA ผมไม่เข้าใจและรำคาญมานานแล้วว่าทำไมในเกมฟุตบอล จึงไม่มีการเชื่อมต่อนาฬิกาของกรรมการผู้ตัดสิน กับนาฬิกาบนบอร์ดในสนาม เพื่อคนดูจะได้รู้ว่ามีเวลาเล่นเหลือจริงๆ เท่าใด ไม่ว่าบาสเกตบอล ฟุตบอล รักบี้ อเมริกันฟุตบอล ออสเตรเลียนฟุตบอล เขาก็รู้เรื่องเวลาที่เหลือของการแข่งขันอย่างชัดเจนทั้งนั้น มีแต่ฟุตบอลหรือซ็อกเกอร์นี่แหละที่ไม่รู้ว่า มีเวลาเล่นเหลือเท่าใด เพราะมีการต่อเวลาเมื่อผู้เล่นเจ็บ หรือด้วยเหตุผลอื่นจนช่วงเวลาเดิมเปลี่ยนไป

ผมชอบรักบี้ที่กรรมการผู้ตัดสินในสนามอาจขอให้กรรมการข้างบนช่วยดูเทปโทรทัศน์ของการเล่นจากมุมต่างๆ ที่เพิ่งผ่านไป และส่งความเห็นลงมาให้ผู้ตัดสินในสนาม เพื่อตัดสินได้ถูกต้องและเป็นธรรม จะมีก็ฟุตบอลนี่แหละ ที่ผู้ตัดสินต้องตัดสินภายในเวลาไม่กี่วินาทีว่าจะเอาอย่างไรกัน และถือว่าเป็นเด็ดขาดด้วย!

ในเรื่องเงินที่กำลังทำลายเกมฟุตบอลก็ได้แก่การที่นายทุนเงินหนา เข้ามาเป็นเจ้าของฟุตบอลคลับอย่างมิได้จริงใจต่อฟุตบอล หากมีวัตถุประสงค์อย่างอื่นที่แอบซ่อน เช่น นาย Roman Abramovich เศรษฐีน้ำมันรัสเซียเจ้าของทีม Chelsea ที่มุ่งหาชื่อเสียง และเงินทองจากสิทธิ ในการถ่ายทอดสัญญาณโทรทัศน์ นอกจากนี้ผู้เล่นก็ยังได้รับผลตอบแทนอย่างน่าเกลียดอีกด้วย จนเป็นธุรกิจมากกว่ากีฬา

ไม่น่าเชื่อว่ากลไกตลาดสามารถให้ผลตอบแทนแก่ผู้เล่นคนหนึ่งได้ถึง 420-560 ล้านบาทต่อปี ในขณะที่งบประมาณประจำปีของฟุตบอลคลับในลีกชั้นยอดของยุโรปยังไม่ถึงครึ่งหนึ่งของตัวเลขนี้เลย

คำถามที่ประธาน FIFA (นาย Sepp Blatter) ทิ้งให้คิดก็คือ "มีตรรกะ หรือความจำเป็นทางเศรษฐกิจอย่างใด ที่ทำให้เด็กหนุ่มผู้เล่นในวัยเพียง 20 กว่าปีเรียกร้องผลตอบแทนในเดือนหนึ่ง มากว่ารายได้ของพ่อเขาเอง ที่ยังไม่สามารถหาได้ในเวลา 10 ปีเลย?"

ที่นาย Blatter วิจารณ์มากก็คือ ได้เกิดทาสชนิดใหม่ขึ้นในโลก ซึ่งได้แก่ การซื้อสิทธิทางการค้า(commercial rights) ในการเล่นฟุตบอลของผู้เล่นหนุ่มๆ (มักเป็นผู้เล่นบราซิล) โดยนักเก็งกำไร ซึ่งทำให้ได้รับกำไรทุกครั้งที่ผู้เล่นคนนั้นถูกซื้อถูกขาย ในเวลาต่อไป

นอกจากนี้ยังมีการที่เอเย่นต์ของผู้เล่น ซึ่งได้รับผลตอบแทนเป็นร้อยละของรายได้ผู้เล่น ต่อรองกับคลับเสมือนเรียกค่าไถ่ ว่าต้องได้ค่าจ้างสมมติ 8.4 ล้านบาทต่ออาทิตย์ โดยเพิ่มจาก 7 ล้านบาท โดยผู้เล่นจำนวนไม่น้อยก็มีการศึกษาครึ่งๆ บทบาทของความโลภอีกประการหนึ่งที่น่ากลัวก็คือ การที่เอเย่นต์และเจ้าของคลับที่โลภกวาดซื้อนักเล่นจากทั่วโลก เพื่อนำมาซื้อขายแสวงหากำไรสูงสุด โดยไม่คำนึงถึงความเหมาะสมและความก้าวหน้าของกีฬาฟุตบอล

นาย Blatter บอกว่าเจ้าของบางคลับทุ่มเงินมหาศาลเพื่อกวาดผู้เล่นมีชื่อมาไว้ในทีมและค้าขายผู้เล่นราวกับสินค้า ผลเสียในที่สุดก็คือ ราคาตั๋วเข้าดูที่จะแพงมาก จนประดาแฟนท้อใจซึ่งหากแพงขึ้นเรื่อยๆ จนคนดูลดลงก็จะทำให้กีฬานี้ เสื่อมลงในที่สุด

นาย Blatter สัญญาว่า FIFA จะเข้าไปดูแลอย่างรวดเร็ว ซึ่งผมไม่เชื่อว่าจะทำอะไรได้มากนัก (ผมขอแค่การเชื่อมต่อของนาฬิกาผู้ตัดสิน กับนาฬิกาบนบอร์ดใน World Cup ครั้งที่จะถึงนี้ก็พอใจแล้วครับ)

เพื่อความสมบูรณ์ของข้อมูล ลีกทั้งหมดในแต่ละประเทศของสุดยอดห้าประเทศยุโรปที่มีรายได้รวมกันมากที่สุดคือ อังกฤษ(100,000 ล้านบาท) อันดับรองลงมาได้แก่ อิตาลี(60,000 ล้านบาท) เยอรมนี(57,500 ล้านบาท) สเปน(55,000 ล้านบาท) และฝรั่งเศส(45,000 ล้านบาท) รวมกันทั้งหมด 317,500 ล้านบาท

ด้วยความโลภของผู้คนที่เกี่ยวพันฟุตบอลอาชีพของโลก เงินมากมายที่ล่อใจ และหลักฐานแสดงความฉ้อฉลของกรรมการผู้ตัดสินที่รู้ และไม่รู้อีกมากขนาดนี้ ถ้าใครยังเล่นพนันฟุตบอลอยู่ ผมว่าหันมาเล่นปั่นแปะยังมีโอกาสควบคุมชะตากรรมของเงินที่เอาไปพนันได้ดีกว่า

แต่ถ้าต้องการควบคุมชะตากรรมของมันให้ได้ดีที่สุดโดยไม่ต้องปวดใจ เพราะความโลภก็คือเก็บมันไว้กับตัวเอง ไม่ต้องเอาไปพนันให้เสียเงินอย่างไม่ค่อยฉลาดครับ

หน้า 6