คอลัมน์ จอดป้ายประชาชื่น  โดย วุฒิ สรา wutsara2000@yahoo.com  มติชนรายวัน วันที่ 07 ตุลาคม พ.ศ. 2548 ปีที่ 28 ฉบับที่ 10072

เป็นประจำทุกปีที่รัฐจะต้องแทรกแซงราคาข้าวเปลือก และเป็นประจำทุกปีที่จะต้องมีความไม่ชอบมาพากล ในการแทรกแซงราคาข้าว ไม่ว่าจะเป็นสต๊อคลม การปลอมปนข้าว หรือแม้กระทั่งนำข้าวจากประเทศเพื่อนบ้านเข้ามารับจำนำ

ย้อนไปปีการผลิต 2547/48 ก็มีการปลอมปนข้าวหอมมะลิ โดยนำข้าวปทุมธานีมาสวมรอย หรือนำมาผสมกับข้าวหอมมะลิ ซึ่งจะได้ส่วนต่างราคารับจำนำระหว่างข้าวหอมมะลิกับข้าวปทุมธานีถึงตันละเกือบ 3 พันบาท

กระทรวงพาณิชย์ได้ตั้งคณะกรรมการตรวจสอบแล้วพบว่า จากปริมาณข้าวหอมมะลิทั้งหมดกว่า 9 แสนตัน เป็นข้าวปลอมปนเกินครึ่ง หรือเกือบ 5 แสนตัน ใน 57 โกดัง และองค์การคลังสินค้า (อคส.) จะต้องเร่งดำเนินคดีกับเข้าของโกดังกล่าวภายใน 2 เดือนนี้ เพราะหลักเกณฑ์เดิมไปกำหนดว่าให้โกดังรับผิดชอบข้าวเพียง 1 ปี หลังจากนั้นหากข้าวมีปัญหาทาง อคส.จะไม่สามารถดำเนินการอะไรกับเจ้าของโกดังได้

ที่ผ่านมาแม้ภาครัฐจะมีมาตรการปิดกั้นรูโหว่ต่างๆ แต่ก็ยังมีการทุจริตกันจนได้ ปีนี้ก็เช่นกันโครงการรับจำนำข้าวเปลือกนาปี ปีการผลิต 2548/49 ที่จะเริ่มวันที่ 1 พฤศจิกายนนี้ ก็มีมาตรการเพิ่มเติมที่เชื่อว่าจะป้องกันการทุจริตได้

เริ่มตั้งแต่เกษตรกร ที่ให้จำนำได้ในพื้นที่จังหวัดของตนเองเท่านั้น ยกเว้นพื้นที่ตำบลติดต่อกัน แต่หากมีความจำเป็นต้องข้ามเขตก็จะต้องให้คณะกรรมการระดับจังหวัดพิจารณา

นอกจากนี้ ก็ควบคุมการขนย้ายข้าวเปลือกไปภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และ 3 จังหวัดภาคเหนือคือ เชียงใหม่ เชียงราย และพะเยา โดยจะต้องขออนุญาตขนย้าย เพื่อป้องกันการนำข้าวปทุมธานีไปสวมรอยเป็นข้าวหอมมะลิแล้วรับจำเหมือนที่ผ่านมา

ส่วนโรงสี ก็ห้ามรับจำนำนอกพื้นที่ แต่ที่ควรระวังก็คือ การกำหนดให้โรงสีที่รับจำนำข้าวเปลือก ต้องรับซื้อข้าวเปลือกจากเกษตรกร ตามการค้าปกติไม่น้อยกว่า 50% ของปริมาณที่รับจำนำ ณ เวลาใดเวลาหนึ่ง ซึ่งอาจเป็นช่องทางทุจริตช่องทางหนึ่งที่จะนำข้าวเก่ามาร่วมโครงการ

แม้ว่าจะมีเงื่อนไขว่า โรงสีที่มีการแปรสภาพข้าวเปลือกเป็นข้าวสารจะต้องแยกกองข้าวเปลือก ที่โรงสีรับซื้อ กับกองข้าวเปลือกที่รับจำนำออกจากกัน ให้ชัดเจน รวมทั้งห้ามโรงสีรับฝากข้าวจากเกษตรกรไว้ก่อนแล้วให้เจ้าหน้าที่ อคส.ออกใบประทวนให้ภายหลัง แต่ก็ใช่ว่าจะปิดช่องการทุจริตได้

อย่าลืมว่า ปัญหาใหญ่ของการทุจริตอยู่ที่คน แม้จะมีมาตรการเข้มงวดแค่ไหนก็ตาม หากคนจ้องจะทุจริตแล้วก็ยากที่จะป้องกัน และที่สำคัญไม่ใช่เป็นคนใดคนหนึ่งจะทำได้ แต่เป็นการร่วมมือกันทั้งคนของรัฐ ชาวนา โรงสี เซอร์เวเยอร์ และเจ้าของโกดัง

ก็ต้องรอดูฝีมือคณะอนุกรรมการบริหารและกำกับดูแลการรับจำนำข้าวเปลือก ที่เปลี่ยนตัวประธานจากอธิบดีกรมภายในเป็น "ปรีชา เลาหพงศ์ชนะ" รมช.พาณิชย์ รวมถึงประธาน อคส.คนใหม่ "ปานปรีย์ พหิทธานุกร" ว่าจะกำกับดูแลโครงการรับจำนำข้าวเปลือกปี 2548/49 ให้รอดพ้นจากการขบวนการทุจริตทั้งหลายได้มากน้อยแค่ไหน

ทั้งนี้ เพื่อให้เงินที่จะใช้ในโครงการนี้กว่า 3.5 พันล้านบาท ถึงมือเกษตรกรอย่างเต็มเม็ดเต็มหน่วย

หน้า 20