คอลัมน์ จอดป้ายประชาชื่น โดย วุฒิ สรา wutsara2000@yahoo.com  มติชนรายวัน วันที่ 16 ธันวาคม พ.ศ. 2548 ปีที่ 28 ฉบับที่ 10142

ขณะที่ปัญหาเรื่องการคัดเลือกบริษัทเซอร์เวเยอร์ข้าวในโครงการรับจำนำข้าวเปลือกนาปี 2548/49 ขององค์การคลังสินค้า (อคส.) ยังวุ่นๆ ก็ปรากฏว่ามีเรื่องที่ทะแม่งๆ ออกมาอีก

นั่นก็คือการอนุญาตให้โรงสีไปรับจำนำข้าวเปลือกข้ามเขตได้

ตามหลักเกณฑ์คณะกรรมการนโยบายข้าว(กนข.) ในเรื่องการจำนำข้ามเขต ระบุว่า (1) เกษตรกรจะจำนำข้าวเปลือกได้ ในพื้นที่ของตนเองเท่านั้น กรณีจำเป็นจะจำนำข้ามเขตเกินกว่าระดับตำบลให้คณะกรรมการระดับจังหวัดพิจารณา ก่อนเสนอคณะอนุกรรมการกำกับดูแลการรับจำนำข้าวเปลือกนาปี (มี "ปรีชา เลาหพงศ์ชนะ" รมช.พาณิชย์ เป็นประธาน) พิจารณา (2) ห้ามโรงสีเปิดจุดรับจำนำนอกพื้นที่

การห้ามรับจำนำนอกพื้นที่ก็เพื่อป้องกันการปลอมปนข้าว โดยเฉพาะการนำข้าวเปลือกปทุมธานี ที่ราคารับจำนำตันละ 7,100 บาท ไปปลอมปนเป็นข้าวหอมมะลิ ราคาตันละ 10,000 บาท มีส่วนต่างตันละ 2,900 บาท

ปีที่ผ่านมาที่อนุญาตให้รับจำนำข้าวข้ามเขตได้ ก็มีคนกลางคอยเก็บค่าต๋งโรงสีที่จะไปเปิดจุดรับจำนำนอกเขตตันละ 150 บาท เพื่อจัดสรรแก่คนที่เกี่ยวข้องและส่งต่อไปข้างบนอีกทีหนึ่ง

เมื่อโรงสีมีต้นทุนเพิ่มก็ไปกดราคาจากชาวนา ทั้งอ้างเรื่องความชื้นและคุณภาพข้าว ยิ่งกว่านั้นก็คือปลอมปนข้าว และผลก็เป็นอย่างที่เห็นคือมีการปลอมปนข้าวหอมมะลิกว่า 4.9 แสนตัน ที่กำลังตามล้างตามเช็ดกันอยู่

มาปีนี้แม้จะห้ามรับจำนำข้ามเขต แต่ยังเปิดช่องให้ทำได้ในบางกรณี เช่น โรงสีในพื้นที่ไม่มีกำลังพอที่จะรองรับข้าวเปลือก หรือโรงสีในพื้นที่กดราคารับจำนำ โดยกรมการค้าภายในวางหลักเกณฑ์ไว้ 3 ระดับ คือระดับแรก เปิดจุดรับจำนำนอกพื้นที่ภายในจังหวัดเดียวกัน จะควบคุมและตรวจสอบป้องกันการปลอมปนได้ง่าย

ระดับ 2 เปิดรับจำนำข้ามจังหวัดแต่อยู่ในภาคเดียวกัน วางระบบควบคุมป้องกันการปลอมปนได้บ้าง

ระดับ 3 คือ เปิดรับจำนำข้ามภาค ควบคุมและป้องกันการปลอมปนได้ยาก เนื่องจากอาจใช้ข้าวอื่นมาสวม

ทั้งนี้ จะพิจารณาจากระดับแรกก่อน นอกจากมีความจำเป็นจริงๆ ถึงจะใช้ระดับ 3

ล่าสุดมีการอนุญาตให้โรงสี 4 แห่งไปเปิดจุดรับจำนำข้ามเขตได้ โดยโรงสี 1 แห่งจากพิษณุโลกไปเปิดจุดรับจำนำที่เชียงใหม่ (ระดับ 2) โรงสี 2 แห่งในภาคกลางไปเปิดจุดรับจำนำที่ราชบุรี (ระดับ 2 ) และโรงสีจากลพบุรีข้ามไปเปิดจุดรับจำนำที่กาฬสินธุ์ (ระดับ 3)

เป็นเรื่องที่น่าแปลกใจไม่น้อยสำหรับการเปิดจุดรับจำนำนอกเขตที่ อ.ฆ้องชัย จ.กาฬสินธุ์ ที่ม็อบชาวนาถึงกับระบุว่า จะเอาโรงสีจากลพบุรี โรงสีจากที่อื่นไม่เอา

แปลกไปกว่านั้นทางจังหวัดและ อคส.ก็ยอมเสนอตามที่เรียกร้อง และ "รมช.ปรีชา" ก็ยอมอนุมัติ

ที่แปลกอีกอย่างก็คือโรงสีดังกล่าวนั้นเป็นหนึ่งในหลายแห่ง ที่อยู่ระหว่างการตรวจสอบว่า มีการปลอมปนข้าวหอมมะลิเมื่อปีที่แล้ว

ไม่อยากคิดเลยว่าการให้เปิดจุดรับจำนำข้ามเขตนี้ จะเชื่อมโยงกับการล็อคสเปคบริษัทเซอร์เวเยอร์ข้าว โดยโรงสีจะมีโอกาสปลอมปนข้าวได้ง่ายขึ้น ขณะที่เซอร์เวเยอร์ก็จะหลับตาตรวจสอบไม่พบการปลอมปน

ค่าเซอร์เวเยอร์ที่ปล่อยให้โรงสีปลอมปนข้าวตันละ 200 บาท 1 ล้านตันก็ 200 ล้านบาท และค่าต๋งโรงสีเปิดจุดรับจำนำนอกเขตตันละ 150 บาท 1 ล้านตัน ก็ 150 ล้านบาท แค่เบาะๆ ก็ 350 ล้านบาท

หน้า 20