คอลัมน์ จอดป้ายประชาชื่น  วุฒิ สรา wutsara2000@yahoo.com  มติชนรายวัน วันที่ 15 กันยายน พ.ศ. 2548 ปีที่ 28 ฉบับที่ 10050

แม้ว่ารัฐบาล พ.ต.ท.ทักษิณ ชินวัตร ในสมัยแรกจะปรับเปลี่ยนโครงสร้างระบบข้าราชการ ที่สั่นคลอนรากฐานของข้าราชการไปไม่น้อย แต่สิ่งที่เกิดขึ้นกับระบบราชการ กลับเป็นการเปลี่ยนแปลงแค่เปลือกนอก ไม่ว่าจะเป็นการแบ่งแยกหรือยุบรวมหน่วยงานงานต่างๆ แต่ลึกลงไปในเนื้อแท้ขององค์กรข้าราชการ กลับเปลี่ยนแปลงน้อยมาก

ส่วนหนึ่งในการปรับระบบข้าราชการที่นำมาใช้แล้วเลือนหายไป ก็คือ ตำแหน่งรองปลัดกลุ่มภารกิจ หรือรองปลัดคลัสเตอร์

วัตถุประสงค์หลักของการตั้งรองปลัดคลัสเตอร์ ก็เพื่อให้การกำกับดูแลงานในแต่ละกรมกองมีความใกล้ชิดมากขึ้น สายการบังคับบัญชาสั้นลง เพื่อให้งานมีศักยภาพมากขึ้น

ขณะเดียวกันก็เป็นการลดภาระของปลัดกระทรวง เพื่อที่จะมีเวลาดูแลในเชิงนโยบายมากขึ้น และคอยประสานงานกลุ่มภารกิจต่างๆ เพื่อให้บรรลุเป้าหมายรวมของกระทรวง

แต่จนถึงขณะนี้ตำแหน่งรองปลัดคลัสเตอร์ก็ไม่ได้แตกต่างไปจากรองปลัดในอดีตแต่อย่างใด อำนาจหน้าที่ก็เหมือนเดิม

หากให้ข้าราชการซี 10 เลือกว่าจะเป็นรองปลัด หรือเป็นอธิบดี...แทบร้อยทั้งร้อยขอเลือกเป็นอธิบดี

ทั้งนี้ เพราะการตั้งรองปลัดคลัสเตอร์ เป็นการปรับเฉพาะโครงสร้างตำแหน่ง แต่ไม่ได้มอบอำนาจการให้คุณให้โทษ กลายเป็นยักษ์ไร้กระบอง ขณะเดียวกันอำนาจตามกฎหมายบางอย่างก็ระบุชัดเจนว่าเป็นอำนาจของอธิบดี รองปลัดไม่มีสิทธิจุ้น

แต่ที่สำคัญก็คือ บรรดารัฐมนตรีหรือแม้แต่นายกฯ ที่เป็นผู้ประกาศใช้นโยบายรองปลัดคลัสเตอร์กลับลืมเลือนว่ามีตำแหน่งนี้ และไม่ให้ความสนใจแม้แต่น้อย

รัฐมนตรีทั้งหลายหากไม่สั่งการผ่านปลัด ก็ลงไปถึงอธิบดีโดยตรง เพราะรองปลัดคลัสเตอร์ไม่มีหน้าที่ จะสนองนโยบายรัฐมนตรีได้

แม้บางครั้งมีการประชุมระดับนโยบายของรัฐบาล หากส่งรองปลัดคลัสเตอร์ที่รู้เรื่องนั้นๆ ไปชี้แจง ก็จะถูกผู้มีอำนาจยันกลับมาว่าทำไมปลัดกระทรวไม่มาเอง แถมยังคิดไปว่าปลัดไม่ให้เกียรติ ส่งแค่รองปลัดมา

นอกจากตำแหน่งรองปลัดคลัสเตอร์ที่ดูจะเหลวไม่เป็นท่าแล้ว การปรับโครงสร้างระบบราชการที่ผ่านมา ยังไม่สามารถที่จะปรับเปลี่ยนกระบวนการแต่งตั้งโยกย้ายที่ยึดหลักคุณธรรมได้

การโยกย้ายผู้ว่าราชการจังหวัด และผู้บริหารระดับสูงในหลายหน่วยงานที่ผ่านมา ไม่แตกต่างไปจากอดีต ยังคงมีการวิ่งเต้น การแทรกแซงจากการเมือง ยังหนีไปพ้นวงจรอุบาทว์เหมือนเดิม

ใครใกล้ชิดนาย ใครสนองผู้มีอำนาจ ย่อมได้ดี ใครแข็งขืนนาย ใครต่อต้านผู้มีอำนาจถูกย้ายไปนั่งตบยุง ทำให้ข้าราชการน้ำดีหลายคน ต่างท้อแท้ หนีออกจากระบบราชการไปไม่น้อย

ดังนั้น ในเมื่อจะมีการปรับเปลี่ยนโครงสร้างระบบราชการอีกยกใหญ่ ก็อย่าเป็นเพียงแค่ปรับภายนอก แต่ควรดูให้ลึกถึงพฤติกรรมและวัฒนธรรมองค์กรข้าราชการ

ตำแหน่งรองปลัดคลัสเตอร์หากจะเดินหน้าต่อก็ควรจะมอบอำนาจหน้าที่ให้ชัดเจน หรือไม่เช่นนั้นก็ยกเลิกไป การแต่งตั้งโยกย้ายก็จะต้องวางระบบที่ยึดหลักคุณธรรมให้รัดกุม สกัดกั้นอำนาจทางการเมืองแทรกแซงให้มากที่สุด

หากการแต่งตั้งโยกย้ายยังใช้ระบบเอื้ออาทรมากกว่าระบบคุณธรรม การปรับโครงสร้างระบบข้าราชการก็หามีประโยชน์อันใดไม่

หน้า 20