คอลัมน์ จอดป้ายประชาชื่น  โดย วุฒิ สรา wutsara2000@yahoo.com  มติชนรายวัน วันที่ 02 กันยายน พ.ศ. 2548 ปีที่ 28 ฉบับที่ 10037

การประมูลขายข้าวสารในโครงการรับจำนำข้าวเปลือกนาปี ปีการผลิต 2547/48 ล็อตแรก 5.4 แสนตัน เมื่อกลางเดือนสิงหาคมที่ผ่านมา ซึ่งเป็นยกแรกของ "สมคิด จาตุศรีพิทักษ์" ในฐานะ รมว.พาณิชย์ นับได้ว่ายังไม่เพลี่ยงพล้ำพลาดท่าให้กับผู้ส่งบางกลุ่ม บางราย

แม้จะถูกกลุ่มส่งออกกดราคาเสนอซื้อข้าวสาร 5% ต่ำกว่าตลาดค่อนข้างมาก ประมาณ 4-5 เหรียญสหรัฐต่อตัน(เสนอซื้อตันละ 283 เหรียญสหรัฐ ขณะที่ราคาตลาด 287 เหรียญสหรัฐ) แต่ก็ยังแก้เกมด้วยการเจรจาต่อรองเพิ่มราคา จนสุดท้ายขายให้บริษัท ข้าวไชยพร จำกัด ไปแค่ 1.83 แสนตัน ในราคาตันละ 287 เหรียญสหรัฐ

อย่างไรก็ตาม การประมูลขายข้าวรัฐบาลครั้งนี้ มีปมที่อาจเป็นปัญหา และควรจะทำความเข้าใจให้ชัดเจน มิให้เสียค่าโง่กันง่ายๆ

นั่นก็คือ หลักเกณฑ์โครงการรับจำนำข้าวเปลือกนาปี ปีการผลิต 2547/48 ในข้อ 3.1 เรื่องการเก็บรักษาข้าวสาร ที่ระบุว่า "ให้เก็บรักษาข้าวสารที่แปรสภาพจากข้าวเปลือกที่รับจำนำในโกดัง/ไซโลของผู้รับฝาก โดยผู้รับฝากจะต้องรับผิดชอบปริมาณ ชนิด และคุณภาพข้าวสาร และจะต้องทำการตรวจสอบและรักษาคุณภาพข้าวสารเป็นระยะเวลา 1 ปี นับแต่วันรับข้าวสาร..."

แม้ว่าจะกำหนดให้ผู้รับฝากจะต้องทำประกันภัยข้าวสารและทำหนังสือค้ำประกันธนาคารให้แก่องค์การคลังสินค้า(อคส.) ร้อยละ 5 ของมูลค่าข้าวที่ฝากเก็บ ซึ่งก็ไม่คุ้มหากข้าวเสียหาย

ที่สำคัญ หากว่าบริษัทข้าวไชยพรที่ชนะการประมูลข้าวไปรับมอบข้าวในโกดังที่รับฝากไว้เกิน 100 วัน ที่โกดังต้องรับผิดชอบแล้ว ปรากฏว่าข้าวในโกดังไม่ตรงตามที่ประมูลหรือเสื่อมคุณภาพ ใครจะเป็นผู้รับผิดชอบ? ใครจะเสียค่าโง่?

อีกประเด็นที่น่าสนใจก็คือ กระทรวงพาณิชย์จะเล่นกับตลาดข้าวอย่างไร กับสต๊อคข้าวรัฐบาลที่เหลือเกือบ 3 ล้านตัน รัฐบาลจะเก็บไว้ดึงราคาต่อไป หรือขายแบบรัฐต่อรัฐ(จีทูจี) ทั้งในรูปแบบเงินสด หรือแลกเปลี่ยนสินค้า(บาร์เตอร์เทรด) ซึ่งขณะนี้ก็กำลังเจรจารายละเอียดกับจีน อินโดนีเซีย และบางประเทศ

แต่บางประเทศที่อดเป็นห่วงไม่ได้ก็คือ เกาหลีเหนือ ซึ่งกำลังพยายามติดต่อขอซื้อข้าวจากไทย โดยยินยอมจะชำระหนี้ค่าข้าวเก่าให้บางส่วน ขณะที่ค่าข้าวใหม่ก็จะขอเป็นเครดิตเหมือนเดิม รวมถึงข้อเสนอการทำบาร์เตอร์เทรดกับแร่บางอย่าง

หากไทยจะยอมเสียเปรียบบ้างในการขายข้าวแบบเครดิตให้เกาหลีเหนือ แต่เพื่อมนุษยธรรมที่ชาวเกาหลีเหนืออดยากขาดแคลนก็พอจะช่วยเหลือกันได้

แต่ที่รับไม่ได้ก็คือ ข้าวที่ไทยขายแบบเครดิตให้กลับไม่ถึงปากท้องคนเกาหลีเหนือ แต่กลับมีการนำไปขายราคาถูกในประเทศลูกค้าของไทย หรือประเทศอื่น แล้วนำเงินสดไปใช้ อย่างที่เคยเป็นข่าวมาในอดีตนั้น นับเป็นค่าโง่ที่น่าแค้นใจหนัก

หน้า 20