ท้องถิ่นถึงจะมีเงินน้อยแถมงบประมาณปี 2549 ที่จะได้รับการจัดสรรจากรัฐร้อยละ 35 ก็อาจถูกปรับลดลงอีก รวมถึงงานที่เกี่ยวข้องกับการแก้ปัญหาภัยแล้งโดยตรง เช่น ระบบประชาหมู่บ้าน ก็จะถูกหน่วยงานกลางดึงกลับไปทำเองอีก โดยอ้างว่า "ท้องถิ่นไม่มีน้ำยา"

ยังได้รับคำสั่งจากมหาดไทย ให้นำงบสำรองจ่ายฉุกเฉินนำออกมาช่วยชาวบ้าน หากยังไม่พออีก ก็ให้นำงบเหลือจ่ายจากโครงการอื่นๆ โอนมาใช้ก่อน ส่วนงบของท้องถิ่นที่ยังไม่มีการเบิกจ่าย ก็มีคำสั่งให้นำไปร่วมกับหน่วยงานอื่นเพื่อแก้ภัยแล้ง อย่างเช่น นายเสริมศักดิ์ พงษ์พานิช รมช.มหาดไทย ได้เรียกประชุมผู้ว่าฯ 17 จังหวัดภาคเหนือ สั่งให้นำงบฉุกเฉินของท้องถิ่น 131 ล้านบาท และงบผู้ว่าฯซีอีโอ 73 ล้านบาท นำมาจัดหาน้ำแจกจ่ายชาวบ้าน

ดูจากตัวเลขของงบท้องถิ่นที่เตรียมไว้ช่วยภัยแล้งไม่น้อยเลยทีเดียว ดูจากตัวเลขที่ผู้แทนกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่นที่รายงานต่อที่ประชุมคณะกรรมาธิการการปกครอง วุฒิสภา ระบุว่า ได้เตรียมงบตามแผนพัฒนา อปท.และงบกลางไว้ 1,112,472,479 บาท และยังมีโครงการประปาเอื้ออาทร 14,586 หมู่บ้าน ด้วยงบทั้งสิ้น 33,922,780,000 บาท

ขณะที่ท้องถิ่นเองทั้งตั้งงบและลุยช่วยอย่างเต็มที่ นายนวพล บุญญามณี นายก อบจ.สงขลา ได้ตั้งงบสำรองจ่าย 10 ล้านบาท เพื่อช่วยเหลือ 16 อำเภอ นายวิฑูร หลังจิ นายก อบจ.สตูล ก็ได้จัดรถบรรทุกน้ำ 4 คันนำน้ำแจกชาวบ้าน

นายสุเทพ มะลิเผือก รองนายก อบจ.สุราษฎร์ธานี แจงว่า ได้ร่วมกับจังหวัดและ อปท.ภายในจังหวัด ตั้งแผนระยะยาวจัดสรรงบประมาณปี 2549 ขุดเจาะบ่อน้ำตื้น และลอกฝายขนาดเล็กเก็บกักน้ำฤดูฝน 20 ฝาย

พื้นที่จังหวัดกระบี่ประสบภัยคลื่นยักษ์สึนามิก็หนีไม่พ้นภัยแล้ง อบต.อ่าวนาง อ.เมือง ได้นำรถบรรทุกน้ำไปแจกจ่ายชาวบ้านเกือบ 50 ครัวเรือนทุกวัน

พื้นที่ภาคอีสานปีนี้แล้งอย่างหนักหลายจังหวัด นายอดิศร ตั้งรุ่งเรืองอยู่ ประธานสภา อบจ.กาฬสินธุ์ บอกได้อนุมัติงบกว่า 8 แสนบาท เป็นค่าน้ำมันเชื้อเพลิงบรรทุกน้ำ พร้อมตั้งงบ 5 ล้านบาท ขุดบ่อน้ำเพื่อการเกษตร

แม้นแต่ภาคกลางที่ห่างแม่น้ำเจ้าพระยาอย่าง จ.ปทุมธานี ก็ขาดน้ำ นายชาญ พวงเพ็ชร์ นายก อบจ.ปทุมธานี สั่งให้นำรถขนน้ำออกแจกจ่ายชาวบ้าน อ.หนองเสือ ที่แล้งหนัก นำรถแบ็คโฮจำนวน 4 คัน ช่วยขุดลอกคลองที่ตื้นเขินและทำการเปิดร่องน้ำให้น้ำไหลผ่านจากแม่น้ำเจ้าพระยาช่วยเหลือเกษตรกร

อบจ.เลย นำโดย นายธนาวุฒิ ทิมสุวรรณ นายก อบจ.เลย ได้ตั้งงบกลาง 2 ล้านบาท เพื่อการนี้ร่วมกับ อบต.เทศบาลร่วมกัน คอยช่วย ระยะยาวจัดหาเครื่องสูบน้ำขนาดใหญ่ช่วยเหลือเกษตรกร

ส่วน อบต.ชุมแสงสงคราม อ.บางระกำ จ.พิษณุโลก นำโดย นายฉลาด ยังเจริญ นายก อบต.นอกจากตั้งงบปี 2547 3 แสนบาท จัดสร้างเขื่อนดินกั้นแม่น้ำยม บริเวณหมู่ที่ 1 บ้านบางบ้า เพื่อทำนาปรัง ยังผ่านงบปี 2548 เป็นกองทุนให้กู้ยืมเพื่อซื้อน้ำมันให้ชาวนายืมอีกน้ำด้วย

นายอำนาจ ศิริชัย นายก อบจ. นครสวรรค์ ได้ประสานกับนายชาติชาย เจียมศรีพงษ์ นายก อบจ.พิจิตร ปล่อยน้ำจากประตูคลองท่าขมิ้น เข้าสู่คลองหนองขอน ต.ท่าไม้ อ.ซุมแสง ช่วยเหลือชาวบ้าน เพราะเป็นคลองสาขาแม่น้ำยมและเป็นพื้นที่ติดต่อกัน

อย่างไรก็ตามการที่ท้องถิ่นดำเนินการแก้ภัยแล้งยังเป็นลักษณะเฉพาะหน้า จำเป็นอย่างยิ่งจะต้องมีแนวทางการพัฒนาที่ชัดเจนและถูกต้อง ซึ่ง รศ.สุเมธ แก่นมณี คณบดีคณะวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยขอนแก่น บอกว่า ปัญหาการขาดแคลนน้ำในฤดูแล้ง สาเหตุหลักมาจากการบริหารจัดการไม่ดี จึงเกิดภัยแล้งน้ำท่วมซ้ำซาก

"พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงเป็นห่วงและตรัสสั่งให้นำโครงการฝนหลวงทำฝนเทียมช่วยชาวบ้าน และแนวทางตามทฤษฎีเศรษฐกิจพอเพียงต่างหากที่จะสามารถแก้ปัญหาภัยแล้งได้อย่างยั่งยืน"

ดูตัวอย่างที่ บ้านโพนงาม ต.ดอกล้ำ อ.ปทุมรัตน์ จ.ร้อยเอ็ด ได้น้อมนำพระราชดำริของสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ ที่ทรงรับสั่งให้กรมชลประทานช่วยเหลือชาวบ้านให้มีน้ำใช้ โดยส่งเสริมให้ขุดสระเก็บน้ำประจำไร่ หันมาทำการเกษตรผสมผสานควบคู่กับการทำนา ทุกวันนี้ชาวบ้านโพนงาม มีรอยยิ้มและเสียงหัวเราะไม่ต้องขาดน้ำ ไม่ต้องอพยพไปขายแรงงานเหมือนพื้นที่อื่น

การเข้าไปช่วยเหลือแก้วิกฤติภัยแล้งแต่ละพื้นที่ นับเป็นภารกิจที่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นต้องเข้าไปแก้ แต่การแก้ปัญหาอย่างถูกต้องและยั่งยืนต่างหาก ถึงจะเป็นการช่วยเหลือที่แท้จริง