รังสรรค์ ธนะพรพันธุ์, จากท่าพระจันทร์ถึงสนามหลวง  ผู้จัดการออนไลน์  วันที่   25  สิงหาคม 2547

จุลศักราช 1383

ข่าวคุณทักษินย้ายพรรคกระฉ่อนไปทั่วจักรวาล เครือข่ายโทรทัศน์ CNS (ซึ่งก่อเกิดจากการควบรวม CNN กับ CBS เมื่อกว่าทศวรรษที่แล้ว) กระจายข่าวนี้ในฐานะข่าวสำคัญแห่งมนุษยพิภพ ผู้นำแห่งสหรัฐอเมริกาติดตามข่าวนี้ เพราะเกรงผลกระทบต่อดุลยภาพทางการเมืองทั้งในประเทศไทยและภูมิภาคอาเซียแปซิฟิก BBC World News เสนอบทวิเคราะห์ว่า คุณทักษินตัดสินใจย้ายพรรคช้าไป และเป็นสัญญาณบ่งบอกว่า รัฐบาลคุณทักษินอยู่ในช่วงขาลง

นักวิเคราะห์การเมืองไทยขาประจำชี้ให้เห็นว่า การวิเคราะห์ว่าด้วยการเมืองขาลงของรัฐบาลคุณทักษินมีมาเกือบสองทศวรรษแล้ว แต่ทุกครั้งที่มีบทวิเคราะห์เช่นนี้ รัฐบาลคุณทักษินสามารถตะกายขึ้นจากหุบเหวได้ทุกครา บัดนี้นักการเมืองคนแรกที่กล่าวถึงขาลงของรัฐบาลคุณทักษินหายตัวไปจากเวทีการเมืองโดยที่ไม่มีใครสนใจจดจำชื่ออีกด้วย

ในทันทีที่คุณทักษินยื่นหนังสือลาออกจากการเป็นสมาชิกและหัวหน้าพรรคไทยลวงไทย มรสุมก็ถาโถมการเมืองไทยอย่างรุนแรง ไม่เพียงแต่หนังสือพิมพ์ทุกฉบับจะพาดหัวข่าวนี้ สถานีโทรทัศน์ทุกช่องและสถานีวิทยุทุกสถานีต่างจัดรายการอภิปรายโต๊ะกลมอีกด้วย ไม่น่าประหลาดใจที่ภาพคุณทักษินปรากฏหราในหน้าหนึ่งของหนังสือพิมพ์เกือบทุกฉบับในอาเซียบูรพา ไม่ว่าจะเป็น South China Morning Post, Shanghai Financial Times, Korean Herald Tribune, Asahi Shumbun, The Manila Times, The Jakarta Post, The Straits Times เป็นต้น นอกจากนี้ The Mars อันเป็น E-Newspaper แห่งดาวพระอังคาร ก็รายงานข่าวนี้ด้วย

ฝ่ายค้านพยายามกดดันให้คุณทักษินออกจากตำแหน่งนายกรัฐมนตรี โดยอ้างรัฐธรรมนูญว่า ในเมื่อสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรต้องสิ้นสมาชิกภาพ เมื่อมิได้เป็นสมาชิกพรรคการเมือง นายกรัฐมนตรีก็ต้องออกจากตำแหน่งเมื่อสิ้นสมาชิกภาพพรรคการเมือง หรือเมื่อย้ายพรรคด้วย แท้ที่จริงแล้วรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย จ.ศ. 1359 หาได้มีบทบัญญัติเช่นนี้ไม่ รัฐธรรมนูญมิได้บังคับให้นายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีสังกัดพรรค มาตรา 206 ซึ่งกำหนดคุณสมบัติและลักษณะต้องห้ามของรัฐมนตรี มิได้มีบทบัญญัติว่า รัฐมนตรีต้องพ้นจากตำแหน่งเมื่อสิ้นสมาชิกภาพพรรคการเมือง ด้วยเหตุดังนี้ คุณทักษินจึงสามารถดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีโดยไม่ต้องเป็นสมาชิกพรรคการเมืองใดๆ

ข่าวคุณทักษินลาออกจากสมาชิกพรรคไทยลวงไทย ยังความยินดีปราโมทย์แก่พรรคฝ่ายค้าน พอๆ กับที่สร้างความโกลาหลภายในพรรคไทยลวงไทยนั้นเอง ผู้คนในพรรคไทยลวงไทยจำนวนมากเสพสุขจากการที่คุณทักษินดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรี หลายคนร่ำรวยผิดปกติเพราะคุณทักษินด้วย บัดนี้ต่างประจักษ์แล้วว่า อนิจลักษณะของการเมืองไทยเป็นสัจธรรม อนาคตข้างหน้ามีแต่สภาวะความไม่แน่นอนอย่างหาที่เปรียบมิได้ ปัญหาเฉพาะหน้าก็คือ จะหาใครมาเป็นหัวหน้าพรรคไทยลวงไทย การขาดคุณทักษินมิได้มีความหมายเฉพาะแต่การขาดผู้นำพรรคเท่านั้น หากยังหมายถึงการขาดอู่ข้าวอู่น้ำของพรรคอีกด้วย ผู้คนในพรรคไทยลวงไทยไม่เคยมีจินตนาการว่า หากขาดคุณทักษิน พรรคจะอยู่ในสถานะอย่างไร มิเพียงแต่ไม่มีใครตอบคำถามนี้ ประการสำคัญไม่มีใครตั้งคำถามนี้เลย

การขาดจินตนาการมิอาจกล่าวโทษสมาชิกพรรคไทยลวงไทย ในเมื่อคุณทักษินไม่ต้องการให้ผู้คนในจักรวาลใช้จินตนาการ คงมีแต่คุณทักษินเท่านั้นที่ใช้จินตนาการได้ ในทำนองเดียวกับที่คุณทักษินชอบวิพากษ์คนอื่น แต่ไม่ยอมให้คนอื่นวิพากษ์ตนเอง ความไร้สมมาตรในการวิพากษ์เป็นกฎกติกาที่คุณทักษินชื่นชอบ หลงจู๊หรือลิ่วล้อบางคนถึงกับผลักดันให้มีการแก้ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญเพื่อรับกฎกติกาข้อนี้ เพียงแต่ไม่มีใครเล่นด้วยเท่านั้น

อิทธิพลของคุณทักษินในพรรคไทยลวงไทย อยู่ในระดับสุดจะพรรณนา คุณทักษินนอกจากจะอยู่เหนือการวิพากษ์แล้ว ความเห็นและคำบัญชาของคุณทักษินยังเป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่ต้องเคารพบูชาอีกด้วย นักรัฐศาสตร์จำนวนไม่น้อยชี้ให้เห็นว่า ไม่มีพรรคการเมืองใดในปฐพีที่มีการบังคับบัญชาอย่างเข้มงวดเท่าพรรคไทยลวงไทย ไม่ยกเว้นแม้แต่พรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศจีน เมื่อคุณทักษินมีบัญชามิให้สมาชิกพรรคไทยลวงไทยใช้จินตนาการ ผู้คนในพรรคนั้นจึงไม่รู้จักจินตนาการ ผลก็คือ สิ่งที่ตามมากับจินตนาการที่เรียกกันว่า "วิสัยทัศน์" พลอยไม่มีด้วย ผู้เชี่ยวชาญการเมืองไทยบางคนเสนอความเห็นว่า ที่เป็นเช่นนี้เพราะคุณทักษินต้องการผูกขาดการมีวิสัยทัศน์ ไม่จำเพาะแต่ในพรรคไทยลวงไทย หากครอบคลุมทั้งสังคมไทย ใครก็ตามที่มีความเห็นต่างจากคุณทักษิน หรือมีวิสัยทัศน์ไม่เหมือนคุณทักษิน คุณทักษินไม่รีรอที่จะวิพากษ์ บางครั้งด้วยถ้อยคำและอาการอันรุนแรง พร้อมทั้งตีตราว่าเป็นพวก "ขาประจำ" ด้วยเหตุที่วัฒนธรรมการวิพากษ์มิได้อยู่ในสายเลือดของคุณทักษิน คุณทักษินจึงไม่ประสบความสำเร็จในการปฏิรูปการศึกษา

คุณทักษินมีอำนาจล้นฟ้าในพรรคไทยลวงไทย ผู้คนภายในพรรคต้องปฏิบัติตามคำบัญชาของคุณทักษิน เมื่อคุณทักษินสั่งห้ามมีจินตนาการทุกคนพร้อมใจไม่มีจินตนาการ เมื่อคุณทักษินสั่งห้ามวิจารณ์พรรค ทุกคนต้องรูดซิปปาก จนเป็นเหตุให้ซิปขาดตลาด ใครขัดขืน ต้องเผชิญบทลงโทษอย่างรุนแรง ไม่เพียงแต่จะมิได้รับจัดสรรตำแหน่งทางการเมือง ซึ่งมีความหมายถึงการอดอยากปากแห้งตามนิยามของนักการเมืองรุ่นลายคราม แต่ยังผลให้ต้องตัดขาดจากตำแหน่งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรในการเลือกตั้งครั้งต่อไป ไม่ว่าในระบบการแบ่งเขตเลือกตั้งหรือระบบบัญชีรายชื่อพรรคอีกด้วย เพราะพรรคไทยลวงไทยเตะออกนอกพรรค อันเป็นผลจากการเลี้ยงไม่เชื่อง

ด้วยกฎกติกาดังที่พรรณนาข้างต้นนี้ วิสัยทัศน์และนวัตกรรมทางการเมืองของพรรคไทยลวงไทยจึงแขวนอยู่กับคุณทักษินแต่เพียงผู้เดียว ผู้คนในพรรคนั้นคุ้นเคยกับการเดินตามหลังคุณทักษินจากนิสัยกลายเป็นสันดาน กระบวนการคัดสรรผู้นำพรรคตายสนิท ไม่มีใครสืบมรดกคุณทักษินในพรรคได้ คุณทักษินมีส่วนทำลายผู้นำพรรคด้วย เพราะคุณทักษินไม่ชอบให้ลูกพรรคเปล่งรัศมีก้าวล้ำคุณทักษิน ใครก็ตามที่เปล่งรัศมีเป็นผู้นำพรรค กระบวนการคัดสรรภายในพรรคแทนที่จะคัดเข้า กลับคัดออก นักรัฐศาสตร์บางคนเปรียบคุณทักษินกับมหาเธร์ โมฮัมหมัด บางคนกล่าวว่า แม้แต่เหมาเจ๋อตุงยังต้องเรียกคุณทักษินว่าพี่

คุณทักษินตั้งใจดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีเพียง 2 สมัย แต่เมื่อครบวาระ ไม่ปรากฏว่ามีใครในพรรคไทยลวงไทยสามารถสืบมรดกตำแหน่งต่อจากคุณทักษินได้ ผู้คนในพรรคนั้นพากันขอร้องและอ้อนวอนให้คุณทักษินอยู่ในตำแหน่งต่อไป เพราะไม่มีใครในปฐพีที่ดีและเก่งไปกว่าคุณทักษิน คุณทักษินเป็นมนุษย์ปุถุชนที่ยังมีกิเลสตัณหา ไหนเลยจะสามารถฝ่าคลื่นคำเยินยอเหล่านี้ได้ จึงมิใช่เรื่องน่าประหลาดใจที่คุณทักษินต้องกลับคำเพื่อชาติ ยอมรับตำแหน่งเป็นสมัยที่สาม และบัดนี้ล่วงเข้าสู่สมัยที่เจ็ด ยาวนานกว่าอิดี อามิน และโก๊ะจ๊กตง แต่ยังไม่แซงหน้ามหาเธร์ โมฮัมหมัด

คุณทักษินมีทักษะและฝีมืออันเลิเลิศในการจัดเมนูนโยบาย ประชาชนในระดับรากหญ้าล้วนติดใจอาหารจานเด็ดของคุณทักษิน คุณทักษินเปลี่ยนแปลงเมนูในจังหวะอันเหมาะสมจนเป็นที่ถูกอกถูกใจประชาชนผู้บริโภคส่วนใหญ่ และนี่เองที่ทำให้คุณทักษินสามารถกุมอำนาจรัฐได้ยาวนาน แม้คุณทักษินสูญเสียคะแนนนิยมในหมู่ชนชั้นกลางและชนชั้นสูง รวมตลอดจนประชาชนในเขตนาคร เนื่องเพราะคนเหล่านั้นเห็นว่า คุณทักษินมีผลประโยชน์ทับซ้อน และบรรดาคนใกล้ชิดที่คุณทักษินใช้งานล้วนเป็นนักสวาปามที่น่ารังเกียจ แต่คุณทักษินก็ไม่ยี่หระ ยังคงอาศัยทักษะและฝีมือในการจัดเมนูนโยบาย จนชนะการเลือกตั้งครั้งแล้วครั้งเล่า เพียงแต่ว่า พื้นที่ในรัฐสภาที่คุณทักษินยึดได้ลดน้อยถอยลงหลังการเลือกตั้งปี จ.ศ. 1371 เป็นต้นมา

คุณทักษินเป็นทาสปากของตัวเอง เพราะชอบลั่นวาจาโดยปราศจากการไตร่ตรอง จนคำว่า "ปากทักษิน" ปรากฏในพจนานุกรมเกือบทุกฉบับ นานมาแล้วที่คุณทักษินเปล่งมธุรสวาจาว่า ปัญหาการจราจรในกรุงรัตนโกสินทร์ต้องหมดไปภายใน 6 เดือน จนกลายเป็นเรื่องโปกฮาในหมู่ผู้คนที่จ้องจับผิดคุณทักษิน ทุกวันนี้คุณทักษินต้องเดินทางโดยเฮลิคอปเตอร์ รถหรูระดับพันล้านต้องจอดทิ้งไว้ในบ้าน เพราะทันทีที่รถโผล่ออกนอกบ้าน ก็ต้องเผชิญปัญหาจราจรจลาจลเสียแล้ว

คุณทักษินประกาศให้ยาบ้าหมดไปในเดือนธันวาคม จ.ศ. 1365 แต่ข้อเท็จจริงปรากฏว่า ยาบ้ายังคงดำรงอยู่ โดยที่สูตรยาเสพติดมีความหลากหลายมากกว่าเดิม รัฐบาลตรากฎหมายห้ามเรียกชื่อยาบ้า อันเป็นไปตามคำแนะนำของที่ปรึกษาคุณทักษินเองชื่อ "ยาบ้า" หายไปจากสังคมไทยดุจเดียวกับการอันตรธานของยาม้า บัดนี้ ผู้คนในสังคมไทยรู้จักแต่ "ยาบิ่น" ไม่มีใครรู้จัก "ยาบ้า"

คุณทักษินลั่นวาจาว่า คนจนต้องหมดไปในปี จ.ศ. 1371 แต่ข้อเท็จจริงปรากฏว่า คนจนซึ่งเป็นโรคดื้อความรวย ยังคงดำรงอยู่หลังปี จ.ศ. 1371 ความข้อนี้นับว่าแตกต่างจากสมาชิกพรรคไทยลวงไทยที่ไม่มีใครเป็นโรคดื้อความรวย มีแต่คนเป็นโรคดื้อความจน แต่การที่คนจนยังดำรงอยู่ อันไม่เป็นไปตามประกาศิตของคุณทักษิน ทำให้คุณทักษินเสียหน้าไม่น้อย บริวารของคุณทักษินช่วยกู้หน้าด้วยการตรากฎหมายว่าด้วยการสูญพันธุ์ของคนจนในสังคมไทย โดยกำหนดเส้นความยากจน (Poverty Line) ณ ระดับรายได้เท่ากับศูนย์ เฉพาะครัวเรือนที่มีรายได้ต่ำกว่าศูนย์เท่านั้นที่ถือเป็นครัวเรือนยากจน

พรรคการเมืองของคุณทักษิน เมื่อแรกเริ่มมิได้ชื่อพรรคไทยลวงไทย แต่เป็นเพราะรัฐบาลคุณทักษินเลือกแก้ปัญหาด้วยวิธีฉาบฉวย ซึ่งเน้นการหว่านเงินเป็นด้านหลัก โดยมิอาจแก้ปัญหาในขั้นฐานราก ในไม่ช้า สื่อมวลชนเริ่มขนานนามพรรคของคุณทักษินว่า พรรคไทยลวงไทย ปรากฏว่าชื่อนี้ติดตลาด จนบัดนี้ไม่มีใครจดจำชื่อพรรคดั้งเดิมของคุณทักษินอีกเลย

แรงต่อต้านคุณทักษินนอกพรรคไทยลวงไทย แม้จะมีการรวมตัวอย่างหนาแน่นเพิ่มขึ้นตามกาลเวลา มิอาจสร้างความระคายแก่คุณทักษินแม้แต่น้อย สิ่งที่คุณทักษินกังวลมากกว่ากลับเป็นปัญหาภายในพรรคไทยลวงไทยนั้นเอง พรรคไทยลวงไทยอาศัยธนานุภาพในการดูดนักการเมืองร้อยพ่อพันแม่เข้าพรรค จนมีการกล่าวขวัญถึงระบอบธนาธิปไตย พรรคไทยลวงไทยกลายเป็นหลุมดำใหญ่ในสังคมการเมืองไทยที่มีแรงดึงดูดมหาศาล เมื่อสตีเฟน ฮอว์กิง (Stephen Hawking) มาเมืองไทยในปี จ.ศ. 1375 เจ้าพ่อหลุมดำถึงกับตกตะลึง เพราะไม่เคยพานพบหลุมดำที่มีแรงดูดมากมายเช่นนี้ ฮอว์กิงเตือนคุณทักษินว่า ระวังหลุมดำจะระเบิด แต่คุณทักษินเห็นเป็นเรื่องชวนหัว

ในไม่ช้าไม่นานต่อมา หลุมดำในพรรคไทยลวงไทยเริ่มรวมพลังดูดคุณทักษิน ถึงคุณทักษินจะกำหนดกฎกติกาห้ามดูดภายในพรรค แต่พลังแห่งหลุมดำมากมายเกินกว่าที่ควบคุมได้ คุณทักษินผ่ายผอมตามแรงดูดของหลุมดำ เมื่อหลุมดำแผ่รังสีอำมหิตเข้าสู่รัฐสภา คุณทักษินเริ่มมิอาจควบคุมและกำกับรัฐสภาได้ พลังแห่งหลุมดำทำให้เกิดการตีรวนในรัฐสภา กฎหมายหลายฉบับของคุณทักษินมิอาจผ่านรัฐสภาได้ เนื่องเพราะการตีรวนดังกล่าวนี้ ต่อเมื่อคุณทักษินยอมจำนนต่อแรงดูดของหลุมดำ กฎหมายจึงผ่านสภาได้ นักรัฐศาสตร์เปรียบเทียบเหตุการณ์ดังกล่าวนี้ กับยุค จ.ศ. 1333-1334 เมื่อพรรคสหประชาไทยเป็นใหญ่ในแผ่นดิน

อาการท้อแท้ทางการเมืองของคุณทักษิน ปรากฏให้เห็นหลายปีแล้ว เพราะต้องอดทนต่อการถูกดูดมาเป็นเวลาช้านาน จากการดูดประจำเดือน ขยายมาเป็นการดูดประจำสัปดาห์ บัดนี้พัฒนามาเป็นการดูดประจำวัน ไม่เพียงแต่ความถี่ในการดูดจะเพิ่มขึ้นเท่านั้น แต่อาการดูดอันมูมมามยังทำให้คุณทักษินเหลืออดอีกด้วย และนี่เองเป็นฟางเส้นสุดท้ายที่ทำให้คุณทักษินต้องลาออกจากพรรคไทยลวงไทย

ไม่มีใครล่วงรู้ความในใจของคุณทักษินว่า จะย้ายไปอยู่พรรคใด

หมายเหตุ เรื่องสั้นเรื่องนี้สำหรับหนังสือพิมพ์ผู้จัดกวน