คอลัมน์ คมคนคมคิด  โดย จรัญ ยั่งยืน  ประชาชาติธุรกิจ หน้า 6   วันที่ 28 มิถุนายน 2547  ปีที่ 27 ฉบับที่ 3596 (2796)

"เราไม่มีทิศทาง เราพยายามสร้างอะไรก็ได้ให้ประเทศร่ำรวยอย่างเดียว แล้วที่เหลือก็ปล่อยให้มันเป็นไปเองโดยอัตโนมัติ ไม่ได้คิดว่าถ้าโตแล้วจะทำอย่างไรต่อ แต่บทเรียนของประเทศได้พิสูจน์แล้วว่ายิ่งรวยยิ่งแย่ มีแต่ความเหลวแหลกและความโลภ"

เป็นสิ่งที่ "ดร.สุเมธ ตันติเวชกุล" เลขาธิการมูลนิธิชัยพัฒนามองเห็นในการพัฒนาของประเทศไทยทุกวันนี้

เวลานี้คนเข้าใจผิด บ้าเรื่อง globalization นึกว่า เป็นหลักสากล ทั้งนักวิชาการครูอาจารย์ยิ่งเรียนมากยิ่งบ้า อย่าคิดว่าสิ่งที่เรียนคือสูตรสำเร็จ โลกทั้งโลกต้องเป็นแบบนี้ ประเทศมหาอำนาจคิดว่าฉันถูกต้อง ดังนั้นประเทศอื่นๆ ต้องทำอย่างฉัน มันเป็นความเขลาเบาปัญญา

"พระเจ้าอยู่หัวท่านทรงเริ่มทำเศรษฐกิจพอเพียงตั้งแต่วันแรกที่เสด็จขึ้นครองราชย์ แต่ไม่มีใครสนใจ"

ฝรั่งสอนแต่ How to make benefit ? How to maximize? คุ้มหรือไม่คุ้ม เพื่อสร้างความร่ำรวยมั่งคั่ง ใครทุกข์ใครสุขไม่รู้ เป้าหมายคือ รวยที่สุด ซึ่งทำให้ตีกันนอกบ้านนอกช่อง แย่งชิงทรัพยากรเพื่อร่ำรวยที่สุด

แต่พระเจ้าอยู่หัวทรงศึกษาสังคมไทยจนเข้าใจ ทรงเริ่มต้นด้วยการวางรากฐานการเกษตร ทรงเรียกว่า "ภูมิสังคมการเกษตร" ซึ่งหมายถึงการอยู่ร่วมกันของสิ่งแวดล้อมและมนุษย์

เมื่อก่อนสินค้าออกของเรา คือ ข้าว ยางพารา ไม้สัก ดีบุก คนไทยก็มีความสุขมาตลอด แต่พอเราเริ่มทำตามโมเดลการพัฒนาของตะวันตก แทนที่จะพอเพียง ก็สร้างความร่ำรวย ซึ่งไม่ใช่ว่าความร่ำรวยจะตกลงมาจากฟ้าหรืออะไร มันต้องแลกด้วยการเอาทรัพยากรธรรมชาติไปดัดแปลง ปรับปรุง ผลิต แล้วให้คนบริโภคอย่างบ้าเลือด

"มนุษย์กำลังพากันเดินไปสู่ความตาย auto-destruction ทำลายตัวเองด้วยการสร้างความร่ำรวย ยิ่งรวยเท่าไหร่ก็ต้องทำลายธรรมชาติเท่านั้น"

ทุกวันนี้มีแต่คำว่า รวย รวยเงิน แต่สุดท้ายมันช่วยอะไรได้ไหม ในที่สุดก็เกิดวิกฤต เพราะรวยไม่ยั่งยืน พระองค์ท่านรับสั่งว่า เหมือนสร้างบ้านโดยไม่มีเสาเข็ม ขาดเสาเข็มคน หรือ human development แต่ทุนทั้งหลายหมดเกลี้ยง ทั้งทุนทรัพยากร ธรรมชาติ ทุนเงิน ทุนวัฒนธรรม ทุนเทคโนโลยี พอไม่วางเสาเข็มบ้านก็ล้มตึง

แม้ขณะนี้จะมีการนำเรื่องเศรษฐกิจพอเพียงใส่ไว้ในแผนพัฒนา แต่ทำจริงจังหรือเปล่า ?

"พระเจ้าอยู่หัวทรงเริ่มต้นที่ฐานราก แต่ไม่รากหญ้า ผมเกลียดคำนี้มาก ไม่เคยพูดมาที่สาธารณะเลย เพราะอะไร เพราะเราแปลมาจาก grass root ของฝรั่ง ตามฝรั่งจนเนรคุณคนที่เลี้ยงดูเรามา เราเคยให้เกียรติชาวไร่ชาวนามาตลอด เคยเรียกว่ากระดูกสันหลังของชาติ พอถึงยุคนี้ไม่สำนึกบุญคุณ ดูถูกดูแคลนพวกเขาว่ารากหญ้า เดี๋ยวนี้คนไทยขาดสติอย่างแรง เอะอะอะไรก็ตามฝรั่งจนลืม ความหมายของตัวเอง"

หลายคนอาจคิดว่า ถ้าพัฒนาตามแนวทางเศรษฐกิจพอเพียงจะต้องกลับมาอยู่อย่างอดออม มันไม่ใช่ แต่รวยตามลำดับขั้น ค่อยๆ สร้างฐานที่มั่น ฝังรากให้มั่นคง จะได้โตอย่างยั่งยืน โดยต้องปรับและออกแบบระบบเศรษฐกิจให้สอดคล้องกับสภาพความเป็นจริงและศักยภาพของเรา

"ดร.สุเมธ" ยังชำแหละมนุษย์ที่เรียกว่าคนไทย นี้ว่า

เวลานี้มนุษย์อยู่กับภาพลวง ทำแบบนี้แล้ว มีคนนับ ถือ ทำแบบนี้มีคนนิยม ทำแบบนี้โก้ แทนที่จะเป็นนาย แต่เรากลับตกเป็นทาสของสถานการณ์ คนส่วนใหญ่ตกเป็นทาสค่านิยมบ้าๆ ค่านิยมที่ไม่มีเหตุผล

"ในสายตาสังคม ใครทำตัวสมถะก็ถูกดูแคลน ถ้าแต่งตัวแบบนี้ไปไหนก็ไม่ค่อยได้รับการต้อนรับเท่าไหร่ เขาดูเปลือก ตัดสินกันด้วยซากที่ห่อหุ้ม ถ้าคุณทำดีมากๆ เขาก็หาว่าคุณบ้า เขาไม่ได้ชื่นชม คุณกลายเป็นมนุษย์ประหลาด แกะดำ บางคนก็ด่าคุณว่าสร้างภาพ"

เป็นเพียงเสียงวิพากษ์บางด้านบางมุมจาก "ดร.สุเมธ ตันติเวชกุล" ในเรื่อง "เศรษฐกิจพอเพียง หัวใจเศรษฐกิจไทย ไม่ใช่ dual track" ตีพิมพ์ใน "Toxinomics-พิษทักษิณ" หนังสือรวมบทสัมภาษณ์ที่มี "ภิญโญ ไตรสุริยธรรมา" เป็นบรรณาธิการ

นอกจาก "ดร.สุเมธ ตันติเวชกุล" แล้วยัง มีบทสัมภาษณ์ "ผู้ใหญ่วิบูลย์ เข็มเฉลิม", "ไกรศักดิ์ ชุณหะวัณ", "ดร.สมเกียรติ ตั้งกิจวานิชย์", "พิภพ ธงไชย, "ประสงค์ เลิศรัตนวิสุทธิ์", "ฉลาดชาย รมิตานนท์", "ปกป้อง จันวิทย์", "พิชญ์ พงษ์สวัสดิ์" และ "เบเนดิกท์ แอนเดอร์สัน"

แถมด้วยมุมมองต่อรัฐบาลไทย จากสื่อยักษ์ใหญ่ระดับโลก เช่น Toxinomics ผลประโยชน์ ขัดแย้งของนายกฯทักษิณ ชินวัตร เป็นอันตรายต่อการฟื้นตัวของประเทศไทย ของ "ฟาร์อีสเทิร์น อีโคโนมิก รีวิว" ฯลฯ

ถ้าท่านผู้อ่านค่อยๆ พลิกอ่านหนังสือเล่มนี้ด้วย "ปัญญา" จะก่อเกิด "ปัญญา" อีกหลายสถาน

ประชาชาติธุรกิจ หน้า 6