บทนำ : กรุงเทพธุรกิจ  วันที่ 19  มีนาคม 2547

เมื่อเร็วๆ นี้ นิตยสารดิ อีโคโนมิสต์ ได้เสนอรายงานเชิงวิเคราะห์ชิ้นหนึ่งที่เป็นการมองย้อนบทเรียนอาร์เจนตินาในหัวเรื่อง 'ใครเลี่ยง' ซึ่งสรุปว่า อาร์เจนตินา ได้ดึงตัวเอง ให้หลุดพ้นจากความเสี่ยง ผิดชำระหนี้ ด้วยการชำระคืนหนี้ แก่กองทุนการเงินระหว่างประเทศ หรือไอเอ็มเอฟ 3.1 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ แต่ปัญหาใหญ่ ยังคงรอ อาร์เจนตินาอยู่ข้างหน้า หลังจากช่วงไม่กี่สัปดาห์ก่อน อาร์เจนตินาต้องเผชิญกับ การท้าทาย และการต่อสู้หนักหน่วง ตามเสียงเพรียกหาเกียรติยศ และเลี่ยงเผชิญหน้า กับไอเอ็มเอฟ

ในรายละเอียดเรื่องราวที่น่าตื่นเต้นตกใจนี้ เกิดขึ้นหลังจากมีการข่มขู่กันเมื่อวันที่ 9 มี.ค.ที่ผ่านมา ทำให้อาร์เจนตินา ชำระเงินทั้งเงินต้นและดอกเบี้ยดังกล่าว ให้กับไอเอ็มเอฟตรงเวลา จึงเป็นการปัดเป่าปัญหาการผิดชำระหนี้ครั้งใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์ขององค์กรการเงินระหว่างประเทศรายนี้ได้ แต่ว่าอาร์เจนตินา ได้บางสิ่งบางอย่าง เป็นการตอบแทน โดยอี โคโนมิสต์ตั้งคำถามว่า อะไรนำอาร์เจนตินาหลุดจากปากเหวได้ ในเมื่อแรงกดดันจากไอเอ็มเอฟ และกลุ่มประเทศอุตสาหกรรมชั้นนำ 7 ประเทศ (จี 7) ที่มีอิทธิพลนั่งอยู่บอร์ดไอเอ็มเอฟ หนักหน่วงยิ่งหากเทียบกับระยะเริ่มแรก การขู่จะไม่ชำระคืนหนี้นั้นนายเนสเตอร์ คริชเนอร์ ประธานาธิบดีอาร์เจนตินา ที่เป็นการข่มขู่กับนายฮอร์สต์ โคห์เลอร์ ที่เพิ่งจะก้าวลง จากการเป็นหัวเรือไอเอ็มเอฟ เพื่อได้รับการเสนอชื่อ เป็นประธานาธิบดีของเยอรมนี และผู้ที่เข้ามาแทนคือ นางแอนนี ครูเกอร์ หญิงเหล็กซึ่งมีท่าทีแข็งกร้าว กับอาร์เจนตินา ได้พูดคุยทางโทรศัพท์กันเป็นเวลานาน เพื่อโน้มน้าวอาร์เจนตินาให้ชำระคืนหนี้

สหรัฐอเมริกาซึ่งมีอิทธิพลในไอเอ็มเอฟเคยยอมปล่อยกู้ให้อาร์เจนตินาอย่างต่อเนื่อง กลับมีปฏิกิริยาไม่อดทนต่อพฤติกรรมที่อาร์เจนตินาขาดความคืบหน้า ในการตกลงกับเจ้าหนี้เอกชนในต่างประเทศ ทำให้อาร์เจนตินาตกอยู่ในสภาพผิดชำระหนี้ถึง 8.8 หมื่นล้านดอลลาร์ จากยอดหนี้ทั้งหมด 1.85 แสนล้านดอลลาร์ และมีการมองกันมากขึ้นว่าอาร์เจนตินาได้ดำเนินการทุกอย่าง เพื่อไม่ให้ความร่วมมือเชิงสร้างสรรค์กับเจ้าหนี้ ถึงแม้ว่า รัฐมนตรีเศรษฐกิจของอาร์เจนตินาได้เสนอเมื่อเดือน ก.ย.ในการคืนหนี้ให้เจ้าหนี้คิดเป็น 1 ใน 4 ของมูลค่าหนี้ ดังนั้นกลุ่มเจ้าหนี้จะได้คืนเพียง 1 ใน 10 ของเงินกู้ที่พวกเขาให้กับอาร์เจนตินา ทำให้ความไม่พึงพอใจอาร์เจนตินามีเพิ่มมากขึ้นจากสาเหตุอื่นๆ โดยอาร์เจนตินา พยายามจะจัดการเฉพาะหน้ากับเจ้าหนี้ผู้ถือตราสารหนี้ ที่เตรียมตัวจะลงนามในบันทึกส่วนกลาง และปฏิเสธอย่างเป็นทางการที่จะรับรู้กลุ่มเจ้าหนี้รายใหญ่ที่สุด

ในปัจจุบัน จากการมีส่วนร่วมจัดการของไอเอ็มเอฟ อาร์เจนตินาระบุว่าจะยอมรับคณะกรรมการ และจะให้อำนาจอย่างเป็นทางการแก่ธนาคารต่างๆ ที่ได้รับการแต่งตั้ง ให้จัดการร่วมกับกลุ่มเจ้าหนี้ ให้เริ่มต้นเจรจากันโดยเร็วที่สุดในเดือน มี.ค. และหวังว่า จะสรุปการเจรจาได้ในเดือน พ.ค.หรือ มิ.ย.นี้ โดยที่อาร์เจนตินากำลังประชุมวางเป้าหมายที่มีช่องว่างจำกัด ทั้งด้านงบประมาณและการวางแผนเศรษฐกิจ แต่ความพยายามนั้นเป็นเพียงความต้องการเงินมากขึ้นของกลุ่มเจ้าหนี้ ดังนั้นการต่อสู้และโต้เถียงกันจะเกิดขึ้นเป็นระยะๆอย่างแน่นอน ซึ่งแม้แต่เจ้าหน้าที่ของธนาคารกลางสหรัฐ (เฟด) ในฐานะเจ้าหนี้รายหนึ่งถึงกับกล่าวเปรียบเปรยว่า การโต้เถียงเกิดขึ้นแบบประปรายย่อมดีกว่าสงครามนิวเคลียร์

บทเรียนเจรจาประนอมหนี้ครั้งประวัติศาสตร์ของอาร์เจนตินากับกลุ่มเจ้าหนี้อาจจะเป็นลางบอกเหตุว่า แม้อาร์เจนตินาจะทุ่มเทเพื่อหลีกเลี่ยงจากสถานะการล้มต่อเนื่องได้ แต่ในมุมตรงกันข้าม กับบรรยากาศทางการเมืองระหว่างประเทศที่ภาวะ 'ผู้นำ' ในหลายประเทศ กำลังเกิดภาวะเสี่ยงต่อการเผชิญหน้า กับปัญหาการข่มขู่จากสถานการณ์ก่อการร้ายของโลก ที่รุนแรงมากขึ้น และกำลังถูกท้าทาย ด้วยพลังที่อาจจะดึงผู้นำในหลายประเทศ ต้องล้มจากอำนาจในการบริหารประเทศอย่างต่อเนื่องได้ในวันข้างหน้า...แล้วใครจะเป็นรายต่อจากผู้นำของสเปน