โดย โสภิณ ทองปาน   มติชนรายวัน  วันที่ 02 มีนาคม พ.ศ. 2547 ปีที่ 27 ฉบับที่ 9489

การพัฒนาความเป็นอยู่หรือคุณภาพชีวิตของคนในสังคม นักเศรษฐศาสตร์ถือว่าอยู่ในกลุ่มแนวหน้าไม่น้อยกว่านักอื่นๆ เป็นผู้ให้ทั้งแนวคิดและวิธีปฏิบัติ และออกจะหงุดหงิดเมื่อแก้ปัญหาไม่ได้

การยกระดับรายได้และเพิ่มคุณภาพชีวิตมิใช่จะอาศัยแต่นโยบายเศรษฐกิจอย่างเดียว ปัจจัยอื่นๆ ต้องพร้อมและเป็นฐานให้พลังเศรษฐกิจหรือระบบตลาดได้ทำงาน

จากความรู้สึกข้างต้นในกลางปี 2544 มีบทความสั้นๆ ของนักเศรษฐศาสตร์รางวัลโนเบล พ.ศ. 2536 คือ ดักกลาส นอร์ท ชื่อบทความว่า "ถ้านักเศรษฐกิจแน่จริง ทำไมจึงแก้ปัญหาความยากจนในประเทศในแอฟริกาไม่ได้"

เริ่มจากตัวอย่างความอดอยากความยากจน และการสู้รบในไลบีเรีย(เอดับเบลยูเจ 31 ก.ค. 44) และประเทศอื่นๆ ที่มีการรบราฆ่าฟันโดยตลอด จนไม่ได้ดำเนินนโยบายเศรษฐกิจ ทั้งที่ประเทศพัฒนาแล้วได้ทุ่มเทความช่วยเหลือมานานนับสิบๆ ปี แต่เหมือนเอาเงินไปทิ้งน้ำ

เหตุผลสำคัญคือการเมืองไม่นิ่ง ไม่มีรัฐบาลเข้าไปบริหารประเทศ ไม่มีกฎหมายหรือมีแต่ไม่มีการบังคับ ไม่รับรู้ในกรรมสิทธิทรัพย์สิน ระบบตลาดเกิดขึ้นไม่ได้ ไม่มีใครกล้าพอที่จะลงทุน สถาบันต่างๆ ที่มีอยู่ในสังคมก็ง่อนแง่นและพึ่งพาไม่ได้

ถ้าสถานการณ์เป็นอย่างนี้ กิจกรรมทางเศรษฐกิจก็จะไม่เกิด โอกาสที่จะยกระดับความเป็นอยู่ก็ไม่มีความอดอยากหิวโหยก็ยังมีอยู่ต่อไป

ความคิดข้างต้นเหมือนกับกรณีของอิรักในปัจจุบัน คนอเมริกาเองก็รู้สึกว่าเป็นสงครามเวียดนามเข้าไปทุกวันทั้งที่ก่อนบุกอิรักมีผู้ถามรัฐบาลอเมริกาว่าเมื่อชนะแล้วจะทำอย่างไรต่อ โค่นซัดดัมแล้วยกทัพกลับ คนอิรักก็แย่กว่าเดิม จะทำอย่างไรต่อ เห็นว่าจะให้มีการเลือกตั้งแล้วมอบให้รัฐบาลที่ได้รับการเลือกตั้งรับลูกต่อ แต่ยังไม่พร้อมที่จะเลือกตั้ง ต้องหลังมิถุนายนไปแล้ว เมื่อไรก็ไม่มีใครทราบ การก่อการร้ายมีอยู่ทุกวันดังที่เป็นข่าวการฟื้นฟูเศรษฐกิจจะเริ่มอย่างไร

ตามสูตรฟื้นฟูทั่วไปส่วนกลางต้องจัดหาปัจจัยพื้นฐาน โรงพยาบาล การศึกษาตรากฎหมาย รวมทั้งการรักษาความสงบภายใน กิจการสาธารณูปโภคก็ต้องแปรรูปให้มีการซื้อขายภายในอย่างเสรี มีกฎและระเบียบดูแล เงินลงทุนจากต่างประเทศจึงเริ่มไหลเข้า เศรษฐกิจจึงขยับ เรื่องเหล่านี้จะเป็นไปได้คนต้องเชื่อมั่นในระบบ

แต่ดูแล้วอเมริกาต้องอยู่ในอิรักอีกนาน ระบบตลาดของอิรักอ่อนปวกเปียกยิ่งกว่าประเทศในระบบคอมมิวนิสต์เดิม เพื่อนบ้านก็อ่อนแอกันหมด การก่อการร้ายและระเบิดพลีชีพยังมีเป็นรายวัน ภายใต้สถานการณ์อย่างนี้ กว่าอเมริกาจะกระตุ้นเศรษฐกิจได้ต้องใช้เวลาอีกนาน จนกว่าพื้นฐานจะเข้มแข็งและพร้อมที่จะรองรับการกระตุ้นได้

ทั้งหมดเป็นความเห็นของนักเศรษฐศาสตร์ รางวัลโนเบลอีกคนคือสติกลิทซ์(เนชั่น16 กุมภาพันธ์2547)

จากแนวคิดข้างต้น นึกถึงการแก้ปัญหาสามจังหวัดภาคใต้ ซึ่งทางรัฐบาลเชื่อว่าเศรษฐกิจต้องมาก่อนความมั่นคง แต่จากเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นหลังจากกรณีปล้นกองพันที่นราธิวาสจนถึงขณะนี้ยังมีการทำร้ายผู้คนเสียชีวิตไปแล้วเกือบ 50 คนรวมทั้งพระสงฆ์

โรงเรียนต้องหยุดเรียนเป็นระยะ สุดท้ายต้องปิดภาคเรียนก่อนกำหนด เจ้าหน้าที่ของรัฐไม่กล้าลงปฏิบัติงานในพื้นที่ ผู้ปกครองนับร้อยคนกำลังขอย้ายบุตรหลานไปศึกษานอกพื้นที่ รัฐบาลถึงกับต้องอนุมัติเบี้ยเลี้ยงอันตรายให้กับข้าราชการในพื้นที่

ภายใต้สถานการณ์ที่เป็นอยู่ข้างต้น อย่าไปคิดถึงแผนพัฒนาเศรษฐกิจอะไรที่รัฐบาลมอบให้สภาพัฒน์จัดทำเมื่อวันที่ 12 กุมภาพันธ์ เพื่อให้ ครม.เห็นชอบต้นเดือนมีนาคมตั้งแต่จะเนรมิตเขตเศรษฐกิจพิเศษในสามจังหวัด ให้แรงจูงใจเพื่อให้คนไปลงทุนทั้งลดค่าไฟฟ้า ลดภาษีเงินได้และอื่นๆ

ไม่ลองพิจารณาดูก่อนหรือขนาดคนในสามจังหวัดเคอร์ฟิวตัวเองโดยไม่ต้องใช้กฎอัยการศึก ไม่มีใครกล้าเดินบนถนน นักท่องเที่ยวหายหมด ภายใต้สิ่งแวดล้อมอย่างนี้ ไม่มีความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สินอย่างนี้ ใครที่ไหนจะไปลงทุน กิจกรรมด้านเศรษฐกิจเป็นเรื่องของเอกชน รัฐบาลในระบบทุนนิยมทำไม่ได้

สิ่งที่รัฐบาลทำได้คือทำตามข้อเสนอแนะของผู้นำทางศาสนาที่ยื่นต่อนายกฯที่ทำเนียบรัฐบาลให้ได้ก่อน แล้วค่อยๆ คิดเรื่องอื่นต่อไป

หน้า 6