ทัศนะ : คณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยรังสิต    กรุงเทพธุรกิจ  วันที่  26  กรกฎาคม 2546

ครึ่งแรกของปี 2546 ภาพรวมเศรษฐกิจไทย ปรับตัวดีเกินกว่าที่คาดหมาย เป็นผลจากการส่งออก ที่ยังคงขยายตัวสูง การใช้จ่ายภายในประเทศ แม้ว่าจะชะงักงันเล็กน้อย ในช่วงต้นไตรมาส 2 แต่ก็คลี่คลายในช่วงต่อมา

เมื่อการควบคุมการแพร่ระบาดของโรคทางเดินหายใจเฉียบพลันรุนแรงในภูมิภาคนี้ เริ่มได้ผลในระดับที่น่าพอใจ ในช่วงปลายไตรมาส 2 และสำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจ และสังคมแห่งชาติ ได้ประกาศตัวเลขอัตราการขยายตัวของเศรษฐกิจไทย ในไตรมาส 1 ที่สูงถึงร้อยละ 6.7 สูงสุดในกลุ่มประเทศอาเซียนเมื่อกลางเดือนมิถุนายน ทำให้กระแสความเชื่อมั่นต่อเศรษฐกิจไทยมีมากขึ้น มีผลทางจิตวิทยาทำให้มีนักลงทุนมุ่งเข้าสู่ตลาดหลักทรัพย์ เงินทุนต่างประเทศไหลเข้าจำนวนมาก

และเสริมด้วยการประกาศนโยบายการจัดตั้งกองทุนวายุภักษ์วงเงินเบื้องต้น 1 แสนล้านบาท เมื่อปลายเดือนมิถุนายน ของรัฐบาล ตลาดหลักทรัพย์ในช่วงต้นไตรมาส 3 จึงเพิ่มความร้อนแรง ต่อเนื่องจากปลายไตรมาส 2 การซื้อขายเมื่อวันที่ 3 กรกฎาคม มีมูลค่าถึง 37,119 ล้านบาท สูงสุดในรอบ 9 ปี 6 เดือน

อย่างไรก็ตามการฟื้นตัวของเศรษฐกิจ ยังมีความเสี่ยงอีกหลายประการที่ควรพิจารณา กล่าวคือ

1. ยังมีความไม่แน่นอนกับการฟื้นตัวของเศรษฐกิจโลก โดยเฉพาะอย่างยิ่งประเทศคู่ค้าสำคัญของไทย

2. การมีเงินต่างประเทศไหลเข้ามาลงทุนเป็นจำนวนมากในขณะนี้ ซึ่งส่วนใหญ่เป็นเงินที่ไหลเข้ามาในตลาดหุ้น ที่พร้อมจะไหลออกไปได้อย่างรวดเร็วเช่นกัน จึงเป็นสิ่งที่พึงระวัง

3. กว่า 2 ปีที่รัฐบาลชุดนี้เข้ามาบริหารประเทศ แม้ว่าการใช้จ่ายจากเงินงบประมาณโดยตรงเพื่อกระตุ้นให้เศรษฐกิจขยายตัวจะถูกจำกัดโดยรายได้ แต่รัฐบาลได้ใช้มาตรการการเงินที่ผ่อนคลายรวมถึงมาตรการทางด้านภาษี และที่สำคัญคือการดำเนินนโยบายกึ่งการคลัง โดยการใช้จ่ายทางอ้อมนับรวมหลายแสนล้านบาทผ่านสถาบันการเงินรัฐ เพื่อกระตุ้นภาคเศรษฐกิจจริง (real sector) มุ่งเน้นสู่กลุ่มคนระดับรากหญ้าเป็นสำคัญ

ทั้งโครงการกองทุนหมู่บ้าน ธนาคารประชาชน การพักชำระหนี้เกษตรกร การใช้จ่ายทางอ้อมประเภทนี้ของรัฐบาล ยังคงขยายตัวสูงต่อไป จากโครงการที่อยู่ในระหว่างการดำเนินการและโครงการใหม่ๆ อีกหลายแสนล้านบาท เช่น โครงการบ้านสำหรับผู้มีรายได้น้อย โครงการเพิ่มเงินกองทุนหมู่บ้าน โครงการคอมพิวเตอร์เอื้ออาทร โครงการแท็กซี่เอื้ออาทร โครงการขยายวงเงินกู้ธนาคารประชาชน นอกจากนี้ยังมีโครงการแปลงสินทรัพย์เป็นทุนอีกนับแสนล้านบาทเช่นกัน ที่ผ่านมาสถาบันการเงินของรัฐตอบสนองนโยบายเหล่านี้ ในการช่วยขับเคลื่อน การขยายตัวทางเศรษฐกิจได้อย่างดี อย่างไรก็ตามหากสถาบันการเงินเหล่านี้มุ่งตอบสนองนโยบายกึ่งการคลังโดยขาดความรอบคอบ และกลไกการปล่อยสินเชื่อของสถาบันการเงินไม่รัดกุมและโปร่งใสเพียงพอ ก็จะเป็นความเสี่ยงที่จะส่งผลให้สถาบันการเงินเหล่านี้ประสบปัญหา ซึ่งจะกลายเป็นภาระทางการเงิน และการคลังของรัฐบาลในที่สุด

4. ขณะนี้รัฐบาลกำลังหันมาใช้เครื่องมือทางด้านการเงิน เพื่อเสริมสร้างศักยภาพ และประคับประคองธุรกิจในบางสาขาอีกทางหนึ่ง ตามมติคณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 1 กรกฎาคมนี้ ให้กระทรวงการคลังจัดตั้ง กองทุนรวมวายุภักษ์ เพื่อการลงทุนแบบยืดหยุ่น

กองทุนรวมวายุภักษ์ จะเป็นเครื่องมือด้านการเงิน ของรัฐบาลในการลงทุนเพื่อปรับโครงสร้าง และช่วยเหลือธุรกิจ และอุตสาหกรรมที่มีปัญหา ซึ่งรัฐบาลมีความจำเป็นหรือต้องช่วย รวมถึงการเข้าไปลงทุนซื้อหุ้น เพื่อให้โครงการแปรรูปรัฐวิสาหกิจประสบความสำเร็จ

แต่การลงทุนเหล่านี้ต้องการความรอบคอบและรอบรู้ รวมถึงความโปร่งใส หากความเชื่อมั่นของประชาชนผู้ลงทุน ต่อกระทรวงการคลังหมดสิ้นไป ย่อมเป็นความเสี่ยงอย่างยิ่ง ต่อระบบการเงินการคลังของประเทศเช่นกัน

นอกจากนี้เนื่องจากกองทุนรวมวายุภักษ์เป็นกองทุนขนาดใหญ่ กิจกรรมการซื้อขายหลักทรัพย์ของกองทุนย่อมมีอิทธิพลชักนำตลาดได้มาก การทุ่มเงินจำนวนมากลงไปอาจจะเป็นการกระตุ้นให้ตลาดหลักทรัพย์เติบโตเกินพื้นฐานที่จะรองรับได้ เหตุการณ์เช่นนี้ประเทศไทยเคยประสบมาแล้วในช่วงวิกฤติเศรษฐกิจปี 2540-2541 ซึ่งน่าจะเป็นบทเรียนที่ควรระมัดระวังไม่ให้มีความเสี่ยงที่จะเกิดวิกฤติซ้ำสองในช่วงเวลาที่ไม่ห่างกันมากนัก

ความจริงแล้ว เครื่องมือด้านการเงินมีความซับซ้อน และมีผลข้างเคียงค่อนข้างสูง การใช้เครื่องมือทางด้านการเงิน เพื่อเสริมสร้างศักยภาพและประคับประคองธุรกิจในบางสาขานั้น ย่อมมีความเสี่ยงสูงกว่า การมุ่งกระตุ้นภาคเศรษฐกิจจริงอย่างที่รัฐบาลได้ทำมาแล้ว

โดยหลักการแล้ว หากนโยบายต่างๆ ที่รัฐดำเนินการเพื่อประโยชน์ของประชาชนเป็นสำคัญย่อมเป็นที่ยอมรับได้ และหลักการผลตอบแทนสูงย่อมมาพร้อมกับความเสี่ยงสูงเป็นสิ่งที่ต้องยอมรับเช่นกัน