ดร.ปวิน ชัชวาลพงศ์พันธ์  กรุงเทพธุรกิจ  วันที่ 14 สิงหาคม พ.ศ. 2546

หากพิจารณาถึงข้อดีแล้ว โครงการ BEST จะเป็นการยกระดับความปลอดภัยในการขนส่งสินค้าทางเรือ ซึ่งจะช่วยให้ท่าเรือแหลมฉบังมีความสามารถในการแข่งขันระหว่างประเทศสูงขึ้น

โลกแห่งเทคโนโลยีทุกวันนี้ไม่หยุดนิ่ง การนำเอาเทคโนโลยีใหม่ๆ มาใช้ประโยชน์ทางด้านเศรษฐกิจนับว่าเป็นสิ่งที่ท้าทายอย่างยิ่ง การประชุม APEC CEO Summit ที่จะมีขึ้นเดือนตุลาคมนี้ จะมีการพูดถึงโครงการใหม่โครงการหนึ่ง ซึ่งผมเห็นว่าน่าสนใจและควรนำมาเล่าสู่กันฟัง

เริ่มจากการที่สหรัฐได้เสนอโครงการ Bangkok/Laem Chabang Efficient and Secure Trade (BEST) หรือ การสร้างระบบความปลอดภัยและประสิทธิภาพทางด้านการค้าของท่าเรือกรุงเทพ/ท่าเรือแหลมฉบัง โดยพร้อมจะร่วมมือกับรัฐบาลไทยในการยกระดับความก้าวหน้าทางด้านนี้ ด้วยเทคโนโลยีที่ทันสมัย

US Trade Development Agency (USTDA) ได้เสนอโครงการนี้แก่ไทย ที่ประกอบด้วย 2 ขั้นตอนหลักคือ การวางระบบติดตั้งการรักษาความปลอดภัยตู้สินค้าจากท่าเรือแหลมฉบัง ไปยังท่าเรือซีแอตเติล ทางฝั่งตะวันตกของสหรัฐ โดยจะสาธิตผลของการดำเนินการในการประชุมผู้นำเอกชนเอเปก หรือที่เรียกกันว่า CEO Summit ระหว่าง 18-21 ตุลาคมนี้

หัวใจหลักของ BEST ก็คือ การใช้ระบบ electronic seal technology หรือการใช้เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์มาใช้ควบคุมดูแลความปลอดภัยของตู้คอนเทนเนอร์ โดยเฉพาะในการติดตามตู้สินค้าเหล่านั้นผ่านระบบดาวเทียม (Satellite Tracking) ตลอดเส้นทาง และตลอดโซ่อุปทานของการขนสินค้า (Supply Chain) และการประเมินผลได้และผลเสียของโครงการ (cost-benefit analysis)

สำหรับขั้นตอนที่ 2 คือการเสริมสร้างขีดความสามารถโดยการตั้งฐานข้อมูลทางอิเล็กทรอนิกส์ สำหรับเผยแพร่ข้อมูลให้กับผู้ใช้ โดยเฉพาะวิสาหกิจขนาดเล็กและขนาดย่อม และการพัฒนามาตรฐานความมั่นคงของโซ่อุปทาน

ไทยไม่ใช่ประเทศแรกที่สนใจจะเพิ่มสมรรถภาพในระบบรักษาความปลอดภัยให้กับการขนส่งทางเรือ ก่อนหน้านี้ ท่าเรือสิงคโปร์และท่าเรือ Hutchison Port ของฮ่องกง ได้ริเริ่มโครงการนี้ร่วมกัน โดยมีการติดตั้งอุปกรณ์ electronic seal กับตู้ขนส่งสินค้า เพื่อดำเนินการติดตามโดยผ่านดาวเทียม และจะมีอายุการใช้งานเป็นเวลา 10 ปี ขณะนี้ ฮ่องกงกำลังประเมินผลได้ผลเสียของโครงการอยู่

ในส่วนของไทยนั้น รัฐบาลไทยโดยกระทรวงการต่างประเทศ ได้ตอบรับฝ่ายสหรัฐให้สามารถเริ่มดำเนินการทดลองติดตั้งระบบ electronic seal ได้ตั้งแต่ 22 สิงหาคม-16 กันยายนนี้ โดยฝ่ายสหรัฐจะทาบทามผู้ส่งออกเข้าร่วมโครงการ 3 ราย และเมื่อติดตั้งระบบแล้ว จะต้องใช้เวลาอีกประมาณ 1 เดือน สำหรับการสาธิตระบบ ซึ่งก็จะทำในช่วงการประชุม APEC CEO Summit

คราวนี้ย้อนมาดูถึงบทบาทของส่วนราชการไทยบ้าง

กรมเศรษฐกิจระหว่างประเทศ กระทรวงการต่างประเทศ ในฐานะแม่งานเอเปก เป็นผู้ประสานหลักกับทั้งฝ่ายสหรัฐ และฝ่ายไทย ได้แก่ กรมศุลกากร การท่าเรือแห่งประเทศไทย และภาคเอกชน อาทิ สภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย และสมาคมผู้ขนส่งสินค้าทางเรือ เป็นต้น

รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ ในฐานะประธานคณะอนุกรรมการเอเปกด้านสารัตถะ ได้ประชุมหารือกับทั้งหน่วยราชการและภาคเอกชนของไทยแล้ว เห็นว่า ในหลักการควรตอบรับข้อเสนอของสหรัฐ แต่ต้องให้แน่ใจว่าไม่มีการผูกมัดให้ต้องมีรายจ่ายอื่นแอบแฝง

สำหรับข้อกังวลของภาคเอกชนไทย ที่เป็นผู้รับภาระทุกครั้งที่มีมาตรการใหม่ๆ ของสหรัฐนั้น กระทรวงการต่างประเทศได้แจ้งให้ฝ่ายสหรัฐทราบเสมอ และจะจัดทำประเด็นให้สหรัฐพิจารณาให้ความเป็นธรรมกับทุกฝ่าย โดยเฉพาะผู้ส่งออกรายเล็กรายย่อยของไทย เพราะจุดมุ่งหมายเอเปกด้านหนึ่งคือ การลดค่าใช้จ่ายในการทำธุรกิจลงร้อยละ 5 ในปี 2006

แต่หากพิจารณาถึงข้อดีแล้ว มีมากมายมหาศาล เริ่มจากโครงการ BEST จะเป็นการยกระดับความปลอดภัยในการขนส่งสินค้าทางเรือ ซึ่งจะช่วยให้ท่าเรือแหลมฉบังมีความสามารถในการแข่งขันระหว่างประเทศสูงขึ้น ใครที่ต้องการตลาดใหญ่ เช่น สหรัฐ ไว้ ไม่เสียสัดส่วนตลาดให้คู่แข่งขัน ก็คงต้องคิดระยะยาว เสียน้อยเพื่อให้ได้มาก มิใช่เสียน้อยเสียยากเพียงด้านเดียว

นอกจากนี้ การสาธิตระบบการขนส่งตู้สินค้าจากท่าเรือแหลมฉบังไปยังท่าเรือ Seattle ในช่วงการประชุม APEC CEO Summit มีผลอย่างยิ่งต่อการประชาสัมพันธ์และจิตวิทยา และเป็นการส่งสัญญาณว่า ไทยจริงจังกับการส่งเสริมความปลอดภัยในการขนส่งสินค้า อันนี้เองที่จะช่วยสร้างความมั่นใจให้กับภาคธุรกิจของไทย สหรัฐ และเศรษฐกิจอื่นๆ

อีกทั้งจะเป็นการยกระดับให้ธุรกิจไทยเตรียมปรับตัว เพื่อรักษาหรือขยายตลาดสำคัญ ไม่เฉพาะในสหรัฐ เพราะต่อไปชาติอื่นๆ อาจจะใช้ระบบนี้ตามสหรัฐด้วย

ภาครัฐของไทยเองที่เกี่ยวกับการส่งออก ก็ต้องตื่นตัว ปรับทัศนคติและการทำงานเพื่อลดค่าใช้จ่ายและภาระให้ผู้ส่งออกไทยไปพร้อมๆ กับการปรับตัวเชิงรุก ที่ต้องลงทุนมากขึ้นของภาคเอกชน