โดย ศักดิชัย บำรุงพงศ์  มติชนรายวัน      วันที่ 17 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2546

เมื่อปลายเดือนมกราคมปีใหม่นี้ได้มีการประชุมที่มีชื่อว่า World Social Forum(WSF) ขึ้นที่เมืองปอร์โต อะเลเกร่ ซึ่งเป็นเมืองเอกของรัฐริโอ ทรานเด้ โดซูล ทางใต้ของประเทศบราซิล อยู่ติดกับชายฝั่งทะเลของมหาสมุทรแอตแลนติก

การประชุมครั้งนี้เกิดขึ้นจะด้วยความตั้งใจหรือไม่ก็ไม่ทราบ ตรงกับเวลาการประชุมที่เรียกว่า World Economic Forum ที่เมืองดาโวสในประเทศสวิตเซอร์แลนด์ ซึ่งเมื่อพิจารณาถึงความแตกต่างในเนื้อหาสาระ รวมทั้งรูปแบบของการประชุม ของทั้งสองฝ่าย น่าจะเกิดจากความตั้งใจของ WSF ที่ต้องการจะทำให้ปรากฏชัดแจ้ง ของความคิดใหม่ที่ว่า โลกอีกโลกหนึ่งเป็นสิ่งที่เป็นไปได้

การประชุมดับเบิ้ลยู เอส เอฟ ครั้งแรกมีขึ้นเมื่อสองปีมาแล้ว (พ.ศ.2543) เป็นฝีมือขององค์การทั้งหลายทั้งเล็กและใหญ่ ที่ดำเนินการประท้วงเศรษฐกิจทุนนิยม ที่มีอย่างค่อนข้างถี่ในทศวรรษที่ 90 ของมวลชนที่ต้องการจะพัฒนาทางเลือกใหม่ ของการดำรงชีวิต

โลกในสองสามทศวรรษที่ผ่านมา หรืออาจจะนับเลยไปลึกกว่านั้นอีก ก็ได้ที่โลกมีเส้นพรมแดนใหม่ของการรวมตัวกัน ของกลุ่มประเทศเป็นป้อมปราการทางเศรษฐกิจ ระเกะระกะไปหมด ยุโรปตะวันตกมีประชาคมเศรษฐกิจยุโรป (EC) ยุโรปตะวันออกก็มี COMECON สภาเพื่อความช่วยเหลือซึ่งกันและกันทางเศรษฐกิจ (มีชีวิตอยู่ระหว่าง พ.ศ.2492-2534) แล้วโลกก็มีเขตการค้าเสรีผุดขึ้นทั้งในยุโรป อเมริกา เอเชีย และแอฟริกา ซึ่งการจัดตั้งหลายแห่งเป็นแต่เพียงโครงสร้างที่ยืนตาย เพราะขาดบุคลากร ทรัพยากรที่จะบริหาร กลายเป็นของแบกะดิน ไม่สามารถยกขึ้นมาสู่การปฏิบัติได้

รายการล่าที่สุดได้มีแนวคิดที่จะจัดตั้งเขตการค้าเสรีขึ้นในทวีปอเมริกาอีก ทั้งๆ ที่มีเขตการค้าเสรีของอเมริกาเหนือ (NAFTA) North America Free Trade Area อยู่แล้ว โดยมีพรมแดนล้อมรอบแคนาดา สหรัฐอเมริกา และเม็กซิโก ส่วนที่จะตั้งขึ้นใหม่มีชื่อว่า Free Trade Area for Americas (FTAA)

แต่ประเทศในทวีปอเมริกาใต้ที่ร่วมประชุม WSF ปฏิเสธอย่างแข็งขันที่จะได้***รับความคิดในเรื่องนี้

การประชุมที่เมืองปอร์โต อะเลเกร่มีผู้มาร่วมประชุมกว่าแสน เป็นการจัดที่มีการเตรียมการประชุม ที่จัดให้มีบุคคล เข้าร่วมในการบริหารงานประชุมมากที่สุดเป็นประวัติการณ์ ทั้งนี้ตามความเห็นของสื่อมวลชนยุโรป

เมืองปอร์โต อะเลเกร่ถือว่าเป็นสัญลักษณ์ของกิจกรรมเพื่อสันติภาพ ความยุติธรรมทางสังคม และทางเลือกใหม่ของชีวิตที่มีทางเป็นไปได้ พรรคคนงานของบราซิลบริหารปกครองเมืองนี้มาเป็นเวลา 15 ปี และเติบใหญ่จนได้มาบริหารประเทศบราซิลโดยหัวหน้าพรรคซึ่งเป็นลูกหลานคนจนจากภาคตะวันออกเฉียงเหนือของบราซิล โดยการเลือกตั้งหลุยส์อินาซิโอ ลูลา ดา ซิลวา!

เข้าบริหารงบประมาณโดยมีกระบวนการพิจารณาที่ประชาชนมีส่วนร่วมมีวิธีการใหม่ในการกระจายทรัพยากร จัดระดับความยากจนให้ต่ำลงและชำระล้างการคอร์รัปชั่น

ฝ่ายบริหารของเมืองปอร์โต อะเลเกร่ได้ทุ่มความจัดเจนในการจัดการประชุมตั้งแต่เริ่มงานขั้นเตรียมการโดยจัดให้ประชาชน เข้ามามีส่วนร่วมอย่างถี่ถ้วนทั่วถึงในการอภิปรายในการบริหารจัดการทุกระดับ ถือเป็นการร่างรูปแบบของประชาธิปไตยที่ประชาชนมีส่วนร่วมที่เป็นไปได้ทางปฏิบัติ

นายอัลวาโร ปอร์ติลโย อดีตนายกเทศมนตรีนครมอนเตวิเดโอ เมืองหลวงของประเทศอุรุกวัยกล่าวว่า

"ผมมาร่วมการประชุมนี้เพื่อแลกเปลี่ยนประสบการณ์ของประชาธิปไตย"

ในความเห็นของนักข่าวหนังสือพิมพ์ตะวันตกบอกว่า ความห่วงใยต่อสงครามที่จะเกิดขึ้น ทำให้รู้สำนึกกันว่า มีความเร่งด่วนที่จะหาทางเลือกทางอื่นๆ ขึ้นมา ซึ่งเห็นได้จากผู้แทนที่มาจากสหรัฐอเมริกาเพิ่มจำนวนมากเป็นพิเศษ

เมื่อสองปีที่แล้วมีนักวิชาการจำนวนเพียงเล็กน้อย และมีผู้แทนจากจีเอ็นโอจำนวนไม่มากที่หาค่าเดินทางมาถึงบราซิลได้

แต่ปีนี้ผู้แทนจากสหรัฐอเมริกามามากกว่าประเทศใดๆ ในทวีปอเมริกา คือราว 2 พันคน

นายเฟร็ด แอสเคท ผู้แทนกลุ่ม "งานเพื่อความยุติธรรม" ของสหรัฐอเมริกากล่าวว่า

"ถ้าเราจะทำให้ไม่มีสงครามได้เราต้องมีโลกาภิวัตน์ชนิดใหม่ที่อยู่บนพื้นฐานของประชาธิปไตย และความยุติธรรมทางสังคม"

ที่ประชุมมีการอภิปรายถึงเรื่องจักรวรรดินิยม เรื่องสงคราม เรื่องคตินิยมในการลงมือทำคนเดียว การต่อต้านลัทธิทหาร และเรื่องการปฏิรูปองค์การการค้าโลกจะทำได้หรือไม่

การประชุมครั้งนี้ไม่มีคนใหญ่คนโตมาก แสดงให้เห็นว่าเวลาที่ชื่อดังๆ ที่จะชักจูงให้คนเป็นพันๆ มาร่วมประชุมนั้นหมดลงแล้ว ผู้ที่มีส่วนในการจัดประชุมกล่าวอย่างมั่นอกมั่นใจว่า

"แต่เดิมมาคนมีชื่อเสียงช่วยให้เหตุการณ์มีความชอบธรรม แต่บัดนี้ทุกคนยอมรับว่า WSF เป็นช่องว่างสำหรับทางเลือกของโลก"